بام و صفی آباد: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
واقع در جنوب شرقی [[خراسان شمالی، استان|استان خراسان شمالی]]، به مرکزیت شهر [[صفی آباد|صفیآباد]]. مشتمل است بر دو بخشِ مرکزی به مرکزیت شهر صفیآباد (شامل دهستان صفیآباد و دهستان دهنه شیرین) و بخش بام به مرکزیت روستای بام (شامل دو دهستان بام و ساریگل). به دلیل ایجاد این شهرستان پس از سرشماری سراسری سال 1395ش جمعیت آن به صورت دقیق مشخص نیست. شهرستان بام و صفیآباد از شمال و شمال شرقی با شهرستان فاروج، از شمال غربی و غرب با [[اسفراین، شهرستان|شهرستان اسفراین]]، از جنوب با شهرستان جوین [[خراسان رضوی، استان|استان خراسان رضوی]]، و از جنوب شرقی و شرق با شهرستان خوشاب استان خراسان رضوی محدود شده است. | واقع در جنوب شرقی [[خراسان شمالی، استان|استان خراسان شمالی]]، به مرکزیت شهر [[صفی آباد|صفیآباد]]. مشتمل است بر دو بخشِ مرکزی به مرکزیت شهر صفیآباد (شامل دهستان صفیآباد و دهستان دهنه شیرین) و بخش بام به مرکزیت روستای بام (شامل دو دهستان بام و ساریگل). به دلیل ایجاد این شهرستان پس از سرشماری سراسری سال 1395ش جمعیت آن به صورت دقیق مشخص نیست. شهرستان بام و صفیآباد از شمال و شمال شرقی با شهرستان فاروج، از شمال غربی و غرب با [[اسفراین، شهرستان|شهرستان اسفراین]]، از جنوب با شهرستان جوین [[خراسان رضوی، استان|استان خراسان رضوی]]، و از جنوب شرقی و شرق با شهرستان خوشاب استان خراسان رضوی محدود شده است. | ||
از لحاظ عارضهنگاری بام و صفیآباد ناحیهای متشکل از کوهستانها با آب و هوای معتدل و خشک است. | |||
'''تاریخچه''' | '''تاریخچه''' | ||
با تصویب هیأت وزیران، این شهرستان در اواخر سال 1401ش با انتزاع بخش بام و صفیآباد از شهرستان اسفراین ایجاد شده است. محدودۀ شهرستان بام و صفیآباد کنونی به انضمام مختصری از جغرافیای پیرامونش با ارغیان که در دورۀ [[ساسانیان]] تا سدههای ابتدایی اسلامی از قصبههای تابع نیشابور بوده و بعدتر به عنوان یکی از ولایتهای آن ذکر شده، مطابقت دارد. از اوائل سدۀ 6ق در کتب مورخین اسلامی به نام دو روستا، بان و راونیر/ راونیز/ راونیج، برمیخوریم که در شمار روستاهای مهم ولایت/قصبۀ ارغیان ذکر شدهاند. نام نخست روستا و دهستان کنونیِ بام بوده و نام دیگر با موقعیت روستای صفیآباد مطابقت دارد. ارغیان از دورۀ [[تیمور لنگ|تیمور]] و جانشینانش، به دلیل از اهمیت افتادن نیشابور و اعتبار یافتن هرات، تابع این ولایت میشود و نامش به جهان و ارغیان تغییر مییابد. با مطالعۀ منابع دورۀ [[صفویه]] متوجه میشویم که نام ولایت ابتدا به جهان ارغیان و در اواخر این دوره و به روشنی از زمان [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] به بام و صفیآباد تغییر یافته است. از این منابع چنین برمیآید که برخی روستاهای این ولایت چون بسیاری آبادیهای خراسان بزرگ در دورۀ طولانی حملۀ [[مغول]] نابود شده؛ روستای بام بر جای روستای کهن بان و در شروع قدرت گرفتن نادرشاه و جنگ او با ابدالیهای هرات، روستای صفیآباد توسط صفی خان بغایری (از فرمانروایان خراسان و رئیس طایفۀ بغایری) بر جای راونیز کهن بنا شده است. ولایت بام و صفیآباد از این پس تا اوائل دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجار]] در حکمرانی سران بغایری بوده و از اواسط حکومت [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلیشاه]] شاهزادگان قاجار برای حکمرانی آن انتخاب شدهاند. در تقسیمات کشوری اواخر حکومت [[رضاشاه پهلوی (آلاشت ۱۲۵۷ـ ژوهانسبورگ ۱۳۲۳ش)|رضاشاه]] بام و صفیآباد به عنوان یکی از بخشهای [[سبزوار، شهرستان|شهرستان سبزوار]] درآمد؛ در خرداد سال 1339ش با تأسیس شهرستان اسفراین به این شهرستان پیوست؛ در سال 1379ش روستای صفیآباد به شهر، و در نهایت در اواخر سال 1401ش بخش بام و صفیآباد با انتزاع از شهرستان اسفراین به شهرستان ارتقا یافت. اکثر ساکنان کنونی شهرستان بام و صفیآباد از طایفۀ ترک بغایریاند که | با تصویب هیأت وزیران، این شهرستان در اواخر سال 1401ش با انتزاع بخش بام و صفیآباد از شهرستان اسفراین ایجاد شده است. محدودۀ شهرستان بام و صفیآباد کنونی به انضمام مختصری از جغرافیای پیرامونش با ارغیان که در دورۀ [[ساسانیان]] تا سدههای ابتدایی اسلامی از قصبههای تابع نیشابور بوده و بعدتر به عنوان یکی از ولایتهای آن ذکر شده، مطابقت دارد. از اوائل سدۀ 6ق در کتب مورخین اسلامی به نام دو روستا، بان و راونیر/ راونیز/ راونیج، برمیخوریم که در شمار روستاهای مهم ولایت/قصبۀ ارغیان ذکر شدهاند. نام نخست روستا و دهستان کنونیِ بام بوده و نام دیگر با موقعیت روستای صفیآباد مطابقت دارد. ارغیان از دورۀ [[تیمور لنگ|تیمور]] و جانشینانش، به دلیل از اهمیت افتادن نیشابور و اعتبار یافتن هرات، تابع این ولایت میشود و نامش به جهان و ارغیان تغییر مییابد. با مطالعۀ منابع دورۀ [[صفویه]] متوجه میشویم که نام ولایت ابتدا به جهان ارغیان و در اواخر این دوره و به روشنی از زمان [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] به بام و صفیآباد تغییر یافته است. از این منابع چنین برمیآید که برخی روستاهای این ولایت چون بسیاری آبادیهای خراسان بزرگ در دورۀ طولانی حملۀ [[مغول]] نابود شده؛ روستای بام بر جای روستای کهن بان و در شروع قدرت گرفتن نادرشاه و جنگ او با ابدالیهای هرات، روستای صفیآباد توسط صفی خان بغایری (از فرمانروایان خراسان و رئیس طایفۀ بغایری) بر جای راونیز کهن بنا شده است. ولایت بام و صفیآباد از این پس تا اوائل دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجار]] در حکمرانی سران بغایری بوده و از اواسط حکومت [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلیشاه]] شاهزادگان قاجار برای حکمرانی آن انتخاب شدهاند. در تقسیمات کشوری اواخر حکومت [[رضاشاه پهلوی (آلاشت ۱۲۵۷ـ ژوهانسبورگ ۱۳۲۳ش)|رضاشاه]] بام و صفیآباد به عنوان یکی از بخشهای [[سبزوار، شهرستان|شهرستان سبزوار]] درآمد؛ در خرداد سال 1339ش با تأسیس شهرستان اسفراین به این شهرستان پیوست؛ در سال 1379ش روستای صفیآباد به شهر، و در نهایت در اواخر سال 1401ش بخش بام و صفیآباد با انتزاع از شهرستان اسفراین به شهرستان ارتقا یافت. اکثر ساکنان کنونی شهرستان بام و صفیآباد از طایفۀ ترک بغایریاند که ریشهشان به مغولها میرسد. | ||
---- | ---- | ||
[[رده:جغرافیای ایران]] | [[رده:جغرافیای ایران]] | ||
[[رده:خراسان شمالی]] | [[رده:خراسان شمالی]] | ||