زابلی، شهر

زابلی، شهر
(نام سابق: مه‌گاس؛ و در گویش محلی: مَگَس) واقع در استان سیستان و بلوچستان، مرکز اداری شهرستان مهرستان. با ارتفاعی حدود ۱,۲۶۰متر در ۲۷۰کیلومتری جنوب شرقی زاهدان و ۷۰کیلومتری غرب جنوبی سراوان، سر راه خاش و پَسکوه به سرباز و چابهار، قرار دارد، و اقلیم آن معتدل مایل به گرم و خشک و جمعیتش 12,245نفر است (1395ش).

در دورۀ قاجار این منطقه که بر سر راه بازرگانی بمپور به خاران (بلوچستان پاکستان) قرار داشته، نقش مهمی پیدا کرد. در سال 1902م به دنبال کاهش قدرت قاجارها در بلوچستان، انگلیسی‌ها تصمیم گرفتند نظارت بر اوضاع بلوچستان را شدت بخشند. بنابراین به بهانۀ حملۀ سرداران بلوچ به بلوچستانِ تحت‌الحمایۀ انگلیسی‌ها عملیاتی در بلوچستان انجام دادند و اردوگاه‌هایی در برخی از مناطق بلوچستان که دارای اهمیت نظامی بیشتری بود برپا کردند. با حضور انگلیسی‌ها مقرر شد که قلعۀ مه‌گاس که حاکم‌نشین منطقه بوده تخریب شود. آبادی پیرامون این قلعه در زمان پهلوی اول به زابلی تغییر نام پیدا کرد. زابلی در اولین تقسیمات کشوری ایران جزو شهرستان خاش، و از سال 1326ش و پس از تشکیل شهرستان سراوان از توابع شهرستان اخیر بود. روستای زابلی در سال 1378ش به شهر ارتقاء یافت. در سال 1387ش براساس مصوبۀ هیأت دولت مناطقی از شهرستان‌های سراوان، سرباز و ایرانشهر از آنها جدا شده و شهرستان زابلی از مجموع آنها ایجاد گردید. در سال ۱۳۹۰ش با تصویب هیأت وزیران نام زابلی به مهرستان تغییر یافت.