بازار زواره
بازار زواره
این بازار یکی از شاخصترین بناهای عمومی و اقتصادی در بافت قدیم شهر زواره از توابع شهرستان اردستان است که بهعنوان بخشی از مجموعه تاریخی این شهر در ۷ مهر ۱۳۸۱ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بازار که کالبد کنونی آن عمدتاً به اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار بازمیگردد، نمونهای برجسته از بازارهای محلی ایران با ساختار سرپوشیده و معماری متناسب با اقلیم کویری است. بانی ساخت این مجموعه را «محمدحسین خان عامری» دانستهاند.
ساختار فضایی بازار زواره براساس الگوی خطی طراحی شده و نقش کلیدی در سازماندهی بافت تاریخی شهر ایفا میکند. این بازار محور ارتباطی مهمی است که عناصر مذهبی و اجتماعی شهر از جمله مسجد جامع (قدیمیترین مسجد چهارایوانی ایران)، امامزاده یحیی و حسینیههای بزرگ و کوچک زواره را به یکدیگر پیوند میدهد. قرارگیری بازار در مرکز ثقل بافت قدیمی، آن را به کانون تعاملات اجتماعی و اقتصادی ساکنان مبدل ساخته است.
از منظر معماری، بازار زواره با سقفهای تاقی و گنبدی پوشیده شده که علاوه بر تأمین استحکام بنا، در تعدیل دمای فضای داخلی و مقابله با تابش شدید خورشید و گرمای منطقه کویری بسیار مؤثر است. حجرههای بازار در دو سوی راسته اصلی قرار دارند و در بخشهایی از آن، فضاهای وسیعتری برای انبارداری یا فعالیتهای عمدهفروشی پیشبینی شده است. مصالح اصلی بهکاررفته در بنا شامل خشت، آجر و ملاتهای سنتی است که هماهنگی کاملی با سیمای عمومی بافت تاریخی زواره دارد.
اگرچه در دهههای اخیر کاربری تجاری بازار با تغییرات گستردهای روبهرو شده و بخشی از رونق سابق خود را از دست داده است، اما همچنان بهعنوان یکی از ارکان هویتی و میراثی زواره شناخته میشود. پروژههای مرمتی سالهای اخیر با هدف احیای کالبدی و بازگرداندن حیات اقتصادی به این مجموعه انجام شده است تا این اثر تاریخی بتواند جایگاه خود را بهعنوان مرکز عرضه صنایع دستی و محصولات محلی در شبکه گردشگری و اقتصادی منطقه حفظ کند.