Automoderated users، رباتها، دیوانسالاران، checkuser، مدیران رابط کاربری، moderation، Moderators، پنهانگران، مدیران، userexport، سرویراستار
۴۹٬۴۴۷
ویرایش
مناره زیار: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
در حدود ۳۰ کیلومتری شرق [[اصفهان، شهر|اصفهان]]، در نزدیکی روستای [[زیار (اصفهان)|زیار]] و در ساحل جنوبی [[زاینده رود|زایندهرود]] قرار دارد. این بنا در دشتی نسبتاً باز و در فاصلهای نزدیک به بستر [[رودخانه]] ساخته شده است؛ بهگونهای که از پیرامون خود، بهویژه از سوی شمال رودخانه، با مناره برسیان ارتباط بصری دارد. قرارگیری مناره در میان زمینهای [[کشاورزی]] و فقدان بناهای متراکم در پیرامون آن، سیمای آن را از بسیاری از منارههای تاریخی اصفهان متمایز میکند. | در حدود ۳۰ کیلومتری شرق [[اصفهان، شهر|اصفهان]]، در نزدیکی روستای [[زیار (اصفهان)|زیار]] و در ساحل جنوبی [[زاینده رود|زایندهرود]] قرار دارد. این بنا در دشتی نسبتاً باز و در فاصلهای نزدیک به بستر [[رودخانه]] ساخته شده است؛ بهگونهای که از پیرامون خود، بهویژه از سوی شمال رودخانه، با مناره برسیان ارتباط بصری دارد. قرارگیری مناره در میان زمینهای [[کشاورزی]] و فقدان بناهای متراکم در پیرامون آن، سیمای آن را از بسیاری از منارههای تاریخی اصفهان متمایز میکند. | ||
مناره زیار از نظر ویژگیهای معماری و تزئینی به دوره [[سلجوقیان|سلجوقی]] منسوب است؛ با این حال، تاریخ دقیق ساخت آن در کتیبههای موجود ذکر نشده است. بر | مناره زیار از نظر ویژگیهای معماری و تزئینی به دوره [[سلجوقیان|سلجوقی]] منسوب است؛ با این حال، تاریخ دقیق ساخت آن در کتیبههای موجود ذکر نشده است. بر پایه بررسیهای تطبیقی سبکشناختی در [[آجرکاری]]، ترکیب کالبدی و شیوه کتیبهنگاری، احداث آن به نیمه دوم سده ششم تا اواخر سده هفتم هجری قمری (حدود سالهای ۵۵۰ تا ۶۸۸ق) تخمین زده میشود. | ||
در گذشته مسجدی گنبددار در کنار مناره قرار داشته که از آن بنا امروزه اثری برجای نمانده است. مناره بر سکویی آجری و هشتضلعی استوار شده و بخش پایینی ساق آن نیز تا ارتفاعی چندمتری، نقشهای هشتضلعی دارد. بدنه از این قسمت به بعد به شکل استوانهای ادامه مییابد و در بالا، با کاهش تدریجی قطر، به بخشهای تاجمانند و در نهایت به کلاهکی مکعبشکل ختم میشود. ترکیب پایه هشتضلعی، ساق مدور و انتهای مکعبی، از ویژگیهای کمنظیر این بنا در میان منارههای تاریخی ایران است. | در گذشته مسجدی گنبددار در کنار مناره قرار داشته که از آن بنا امروزه اثری برجای نمانده است. مناره بر سکویی آجری و هشتضلعی استوار شده و بخش پایینی ساق آن نیز تا ارتفاعی چندمتری، نقشهای هشتضلعی دارد. بدنه از این قسمت به بعد به شکل استوانهای ادامه مییابد و در بالا، با کاهش تدریجی قطر، به بخشهای تاجمانند و در نهایت به کلاهکی مکعبشکل ختم میشود. ترکیب پایه هشتضلعی، ساق مدور و انتهای مکعبی، از ویژگیهای کمنظیر این بنا در میان منارههای تاریخی ایران است. | ||
مناره زیار در سه طبقه طراحی شده است. دو طبقه نخست با پلکان داخلی و پیشآمدگیهای پیرامونی از یکدیگر تفکیک شدهاند، اما طبقه بالایی فاقد پلکان مستقل است و بخش پایانی سازه را شکل میدهد. دسترسی به طبقات از طریق پلکان مارپیچ حول محور مرکزی فراهم میشود و روزنههایی باریک در بدنه برای تأمین نور و تهویه تعبیه شده است. ارتفاع بنا بسته به شیوه اندازهگیری، حدود ۴۷ تا ۵۰ متر برآورد میشود. | |||
آرایههای مناره بر | آرایههای مناره بر پایه هنر آجرکاری شکل گرفته و بدنه آن به بخشهای افقی و قابهای تزیینی متعددی با نقوش هندسی و لوزی تقسیم شده است. در طبقه دوم، افزون بر آجرکاری، تزئینات کاشیکاری با لعاب فیروزهای نیز بهکار رفته است. شاخصترین کتیبه اثر در بخش فوقانی، با [[کوفی، خط|خط کوفی]] برجسته و کاشی فیروزهای بر زمینه آجری اجرا شده و شامل آیه ۳۳ [[فصلت، سوره|سوره فصّلت]] است: | ||
«وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ» | «وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ» | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
بخشهایی از کتیبهها و قابهای تزئینی در طول زمان آسیب دیده یا از میان رفته است و خوانش کامل آنها همچنان میتواند اطلاعات بیشتری درباره تاریخ بنا و بانی احتمالی آن فراهم کند. | بخشهایی از کتیبهها و قابهای تزئینی در طول زمان آسیب دیده یا از میان رفته است و خوانش کامل آنها همچنان میتواند اطلاعات بیشتری درباره تاریخ بنا و بانی احتمالی آن فراهم کند. | ||
همچنین در سطوح بالاتر و کلاهک مکعبی نوک مناره، عبارات کوتاهی نظیر | همچنین در سطوح بالاتر و کلاهک مکعبی نوک مناره، عبارات کوتاهی نظیر کلمه جلاله «الله» به خط بنایی فیروزهای دیده میشود. | ||
نام «زیار» در برخی روایتهای تاریخی با دوره فرمانروایی [[مرداویج بن زیار ( ـ۳۲۳ ق)|مرداویج]] زیاری، بنیانگذار سلسله [[زیاریان]]، مرتبط دانسته شده است. با این حال، میان این | نام «زیار» در برخی روایتهای تاریخی با دوره فرمانروایی [[مرداویج بن زیار ( ـ۳۲۳ ق)|مرداویج]] زیاری، بنیانگذار سلسله [[زیاریان]]، مرتبط دانسته شده است. با این حال، میان این پیشینه نامگذاری و احداث سازه فعلی ارتباط مستقیمی وجود ندارد، زیرا شواهد کالبدی اثر بیانگر ساخت آن در دوره سلجوقی است. | ||
مناره زیار به دلیل حفظ ساختار سهطبقه، پایدار ماندن کلاهک تارک، تناسبات هندسی دقیق و تلفیق آجرکاری با کتیبههای فیروزهای، از شاخصترین یادمانهای معماری برونشهری اصفهان در حوزه فرهنگی زایندهرود بهشمار میرود.<!--38417500--> | |||
[[رده:معماری]] | [[رده:معماری]] | ||
[[رده:ابنیه سنتی ایران]] | [[رده:ابنیه سنتی ایران]] | ||