آرامگاه واله اصفهانی
آرامگاه واله اصفهانی
(شناخته‌شده با نام تکیه واله یا تکیه والهیه)، از بناهای تاریخی دوره قاجار در مجموعه آرامگاهی تخت فولاد اصفهان است که در حاشیه خیابان فیض و در مجاورت مسجد رکن‌الملک قرار دارد. این اثر در ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ش با شماره ۹۰۶۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. هسته اولیه این مجموعه در اواخر سده 12 و اوایل سده 13ق در زمینی از اراضی جنوبی باغ‌های سعادت‌آباد شکل گرفت؛ محوطه‌ای که توسط محمدحسین‌خان صدر اصفهانی به آقا محمدکاظم واله، ادیب و خوشنویس برجسته آن عصر، اختصاص یافت و واله در زمان حیات خویش باغ، ساختمانی مسکونی و آرامگاهی شخصی در آن بنا نهاد.
کالبد معماری آرامگاه شامل یک کوشک-بقعه چهارضلعی با نمایی متوازن و ساختاری آجری است که گنبدی عرقچینی بر فراز آن تعبیه شده است. این بنا با طاق‌نماهای پیرامونی و نورگیرهای متناسب، در میانه محوطه‌ای مشجر مستقر بوده و الگوی مزار-باغ‌های تاریخی اصفهان در آغاز عصر قاجار را بازنمایی می‌کند. در دهه‌های پسین، با توسعه تدریجی گورستان تخت فولاد، محوطه پیرامون بقعه به عنوان تکیه‌ای عمومی مورد استفاده قرار گرفت و شماری از اهل ادب و چهره‌های سرشناس محلی در صحن آن به خاک سپرده شدند.
شاخص‌ترین عنصر تاریخی و هنری این بقعه، سنگ‌مزار مرمرین واله اصفهانی است که در ردیف نفیس‌ترین آثار کتیبه‌نگاری و سنگ‌تراشی ایران قرار دارد. خوشنویسی این سنگ در زمان حیات واله و با خطوط استوار تعلیق و نستعلیق به قلم شخص او نگاشته شده و سپس توسط سنگ‌تراشان چیره‌دست بر روی سنگ مرمر با برجستگی‌های ظریف نقر گردیده است. این لوح مزار از حیث تاریخ هنر، پایان‌بخش حضور زنده و کاربردی خط تعلیق در کتیبه‌های تاریخی اصفهان دانسته می‌شود و ارزش سندشناختی و باستان‌شناختی ویژه‌ای در مطالعات معماری آرامگاهی مکتب اصفهان دارد.