آرامگاه صائب تبریزی
| آرامگاه صائب تبریزی | |
|---|---|
| نام فارسی | آرامگاه صائب تبریزی |
| کشور | ایران |
| استان | اصفهان |
| نام لاتین | Saib Tabrizi Mausoleum |
| موقعیت | در باغ تکیه مشرف به نهر نیاصرم، غرب خیابان صائب تبریزی در شهر اصفهان |
| کاربری | آرامگاه خانوادگی |
| مشخصات معماری | ایوانی به طول 20/4 متر، عرض شش متر و ارتفاع هشت متر، شش ستون مرمری هشت‌ضلعی |
| زمان ساخت | 1342ش |
آرامگاه صائب تبریزی (Saib Tabrizi Mausoleum)
مدفن محمدعلی بن میرزا عبدالرحیم تبریزی معروف به صائب تبریزی، در باغ تکیه مشرف به نهر نیاصرم، غرب خیابان صائب تبریزی در شهر اصفهان واقع شده است. این بنا در ۲۰ بهمن ۱۳۵۵ش با شماره ۱۳۳۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
باغ تکیه در اصل ملک و بوستان شخصی خود صائب بوده است و پس از مرگ او، به سبب دفن فرزندان، نوادگان و شماری از بستگان نزدیکش، به آرامگاهی خانوادگی تبدیل گردید. این مزار پس از دوران صفوی و به‌ویژه در عهد قاجار برای سال‌ها دستخوش فراموشی و تصرف مالکان خصوصی شده بود، تا آنکه در دوره پهلوی شناسایی شد و توسط انجمن آثار ملی مورد بازسازی و یادمان‌سازی قرار گرفت. آرامگاه صائب در سال ۱۳۴۲ش با اقتباس مستقیم از الگوهای معماری دوره‌های صفوی به‌ویژه بناهایی چون چهل‌ستون و هشت‌بهشت طراحی شد و ساخت آن طی سال‌های پس از آن به سرانجام رسید. در منابع معماری، تهیه طرح و نقشه‌های این بنا به مهندس محسن فروغی و با نظارت و اجرای استاد حسین معارفی نسبت داده شده است.
ساختار این یادمان از ایوانی به طول ۲۰/۴ متر، عرض ۶ متر و ارتفاع ۸ متر تشکیل شده که ۲ متر از سطح باغ بالاتر است و ۱۰ پله سنگی می‌خورد. ایوان دارای ۶ ستون مرمری هشت‌ضلعی است که بر سرستون‌ها قوس‌های جناغی به‌چشم می‌خورد. زیر سقف ایوان با طرح شطرنجی آینه‌کاری شده است. جبهه‌های شرقی و غربی ایوان دارای دو دهانه، یک ستون و دو قوس است. در مقابل ایوان یک حوض و یک آب‌نمای بزرگ قرار دارد که یادآور نظام آب‌رسانی و استخرهای کشیده کوشک‌های صفوی است.
بر روی سنگ مزار اصلی صائب تبریزی، مطلع یکی از غزل‌های مشهور وی با این مضمون نقر شده است: «در هیچ پرده نیست نباشد نوای تو / عالم پر است از تو و خالی است جای تو»؛ سنگی که کتیبه آن سال ۱۰۸۷ق را نشان می‌دهد و در پیرامون آن، قبور سنگی خاندان و اخلاف او در کف ایوان جای گرفته‌اند.