مهمان سنگی (نمایشنامه): تفاوت میان نسخه‌ها

عنوان نمایشنامۀ کوتاهی از [[پوشکین، الکساندر|الکساندر پوشکین]]، تالیف سال 1830م، در چهارصحنه. نخستین بار دو سال پس از مرگ پوشکین، در سال 1839 و در مجموعۀ ''صد ادبیات روسی'' منتشر شد. مهمان سنگی در ادبیات قرن نوزدهم اهمیت و ارزش زیادی دارد. این اثر جزو مجموعه آثاری‌ست موسوم به «تراژدی‌های کوتاه». در این تراژدی، تم [[دون ژوان]] دوباره به کار گرفته شده، ولی بیش‌تر در جهت کارهای [[هوفمان، آمادئوس|تئودور هوفمان]] و [[موتسارت، ولفگانگ آمادیوس (۱۷۵۶ـ۱۷۹۱)|موتسارت]] تا سنت [[مولیر]]. اگرچه پوشکین با اثر مولیر آشنا بود و در مواردی از آن بهره گرفت. نمایشنامۀ پوشکین فرجامی مغایر با روایت سنتی دون ژوان دارد و در آن این شخصیت فدای آزمندی و بی‌آزرمی خود می‌شود. در مهمان سنگی نیز چون اپرای موتسارت، دون ژوان ترکیبی است از وقاحت و آرمان‌پرستی. مانند سایر نمایشنامه‌های «تراژدی‌های کوچک»، پوشکین در این اثر هم در وهلۀ نخست با دیدی روان‌شناسانه قهرمانش را به تصویر می‌کشد. دون‌ژوان بسیاری از ویژگی‌ها را به شکلی متناقض با هم دارد: عاشق باد است؛ جسور  و نجیب، اما حسابگر و همچنین شاعر. این تناقض اما منجر به درگیری داخلی نمی‌شود. زیرا دون ‌ژوان همیشه صادق است یا به نظر می‌رسد چنین است. طراحی این شخصیت آن‌قدر پیچیده و ماهرانه صورت گرفته که خواننده نمی‌تواند بفهمد که او اصلا شخصیتی منفی یا مثبت است. گمان بر این است که پوشکین این اثر را برای اجرای ننوشته باشد.

این نمایشنامه ضمن «تراژدی‌های کوتاه» و یا با آثاری دیگر از پوشکین توسط چند نفر در ایران ترجمه شده است. از جمله توسط آبتین گلکار، مترجم و پژوهشگر ادبیات روسی، تحت عنوان ''تراژدیهای کوچک'' و توسط انتشارات هرمس (1393).