پرش به محتوا

نخستین کنگره نویسندگان ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران <br>
نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران <br>


از طرف انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی، در تهران، با حضور دانشمندان، ادیبان و پژوهشگران ایران و شوروی و در محل انجمن فرهنگی ایران و شوروی (موسوم به وکس) در تیر ۱۳۲۵ش تشکیل شد. اعضای هیئت‌رئیسۀ کنگره بدین شرح‌ بودند: [[مستشارالدوله، صادق|مستشارالدوله صادق]]، [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|ملک‌الشعرای بهار]]، [[حکمت، علی اصغر (شیراز ۱۲۷۲ـ تهران ۱۳۵۹ش)|علی‌اصغر حکمت]]، [[شایگان، سیدعلی (شیراز ۱۲۸۱ـ۱۳۶۰ش)|سیدعلی شایگان]]، [[دهخدا، علی اکبر (تهران ۱۲۵۷ـ همان جا ۱۳۳۴ش)|علی‌اکبر دهخدا]]، مهکامه کاظمی (محصص)، [[فروزانفر، بدیع الزمان|بدیع‌الزمان فروزانفر]]، [[صادق هدایت]]، [[کریم کشاورز (رشت ۱۲۷۹ـ۱۳۶۵ش)|کریم کشاورز]] و ابوالحسن میلانی. ریاست کنگره با ملک‌الشعرا بهار، وزیر فرهنگ وقت، بود. این کنگره در هفت جلسه (از تاریخ 4 تا 12 تیر 1325) تشکیل شد که به سخنرانی و تبادل ‌نظر گذشت و سال بعد، در کتابی به نام ''نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران'' به‌چاپ رسید. این واپسین کنگرۀ نویسندگان ایران را که با دعوت و حضور نزدیک به 80 تن از نویسندگان و شاعران و روشنفکران ایرانی در باغ «خانۀ فرهنگ» برگزار گردید در کنار رویدادهایی چون شب‌های شعر خوشه، شب‌های شعر گوته و رویدادهایی چون کنگرۀ بزرگداشت فردوسی مهم‌ترین رویدادهای ادبی یک سدۀ اخیر ایران می‌دانند.
از طرف انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی، در تهران، با حضور دانشمندان، ادیبان و پژوهشگران ایران و شوروی و در محل انجمن فرهنگی ایران و شوروی (موسوم به وکس) در تیر ۱۳۲۵ش تشکیل شد. اعضای هیئت‌رئیسۀ کنگره بدین شرح‌ بودند: [[مستشارالدوله، صادق|مستشارالدوله صادق]]، [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|ملک‌الشعرای بهار]]، [[حکمت، علی اصغر (شیراز ۱۲۷۲ـ تهران ۱۳۵۹ش)|علی‌اصغر حکمت]]، [[شایگان، سیدعلی (شیراز ۱۲۸۱ـ۱۳۶۰ش)|سیدعلی شایگان]]، [[دهخدا، علی اکبر (تهران ۱۲۵۷ـ همان جا ۱۳۳۴ش)|علی‌اکبر دهخدا]]، مهکامه کاظمی (محصص)، [[فروزانفر، بدیع الزمان|بدیع‌الزمان فروزانفر]]، [[هدایت، صادق (تهران ۱۲۸۱ـ پاریس ۱۳۳۰ش)|صادق هدایت]]، [[کشاورز، کریم (رشت ۱۲۷۹ـ۱۳۶۵ش)|کریم کشاورز]] و ابوالحسن میلانی. ریاست کنگره با ملک‌الشعرا بهار، وزیر فرهنگ وقت، بود. این کنگره در هفت جلسه (از تاریخ 4 تا 12 تیر 1325) تشکیل شد که به سخنرانی و تبادل ‌نظر گذشت و سال بعد، در کتابی به نام ''نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران'' به‌چاپ رسید. این واپسین کنگرۀ نویسندگان ایران را که با دعوت و حضور نزدیک به 80 تن از نویسندگان و شاعران و روشنفکران ایرانی در باغ «خانۀ فرهنگ» برگزار گردید در کنار رویدادهایی چون شب‌های شعر خوشه، شب‌های شعر گوته و رویدادهایی چون کنگرۀ بزرگداشت فردوسی مهم‌ترین رویدادهای ادبی یک سدۀ اخیر ایران می‌دانند.


کنگره از ساعت شش و نیم عصر (4 تیر) با نطق رییس هیات مدیرۀ انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی (مستشارالدوله)، سخنان بهار و کالیشیان (نمایندۀ انجمن روابط فرهنگی اتحاد جماهیر شوروی با کشورهای خارجه در ایران) افتتاح شد و سپس با سخنرانی دکتر [[حکمت، علی اصغر (شیراز ۱۲۷۲ـ تهران ۱۳۵۹ش)|علی‌اصغر حکمت]] وارد دستور کار شد. طی روزهای بعد نیز افرادی از قبیل [[طبری، احسان (ساری ۱۲۹۵ـ تهران ۱۳۶۸ش)|احسان طبری]]، [[خانلری، پرویز (تهران ۱۲۹۲ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|پرویز ناتل خانلری]]، [[نوشین، عبدالحسین (۱۲۸۴ـ۱۳۵۰ش)|عبدالحسین نوشین]]، [[نیما یوشیج]]، دکتر [[خطیبی، حسین (تهران ۱۲۹۵ـ۱۳۸۰ش)|حسین خطیبی]]، [[بزرگ علوی]] و [[سیاح، فاطمه (مسکو ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۲۶ش)|فاطمه سیاح]] با ایراد سخنرانی‌هایی به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند. در خلال این سخنرانی‌ها افرادی چون جلال همایی، شهاب فردوس، [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|شهریار]]، [[صدارت اردکانی، علی (اردکان یزد ۱۲۸۶ش)|علی صدارت]]، عبدالعلی طاعتی، ابوالحسن میلانی، [[یغمایی، حبیب (۱۲۸۰ـ تهران ۱۳۶۳ش)|حبیب یغمایی]]، دکتر رعدی، اعتمادزاده و ژاله سلطانی شعرهای تازۀ خود را برای حاضران قرائت کردند و بزرگ علوی، [[بهروز، ذبیح (تهران ۱۲۶۹ـ ۱۳۵۰ش)|ذبیح بهروز]]، احمد طباطبایی و جواهری نیز نمونه‌هایی از داستان‌های خود را خواندند. در نهایت نیز احسان طبری برای بار چندم پشت تریبون قرار گرفت و مقاله‌ای را با عنوان «درباره انتقاد و ماهیت هنر و زیبایی هنری» برای حاضران قرائت کرد.  
کنگره از ساعت شش و نیم عصر (4 تیر) با نطق رییس هیات مدیرۀ انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی (مستشارالدوله)، سخنان بهار و کالیشیان (نمایندۀ انجمن روابط فرهنگی اتحاد جماهیر شوروی با کشورهای خارجه در ایران) افتتاح شد و سپس با سخنرانی دکتر [[حکمت، علی اصغر (شیراز ۱۲۷۲ـ تهران ۱۳۵۹ش)|علی‌اصغر حکمت]] وارد دستور کار شد. طی روزهای بعد نیز افرادی از قبیل [[طبری، احسان (ساری ۱۲۹۵ـ تهران ۱۳۶۸ش)|احسان طبری]]، [[خانلری، پرویز (تهران ۱۲۹۲ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|پرویز ناتل خانلری]]، [[نوشین، عبدالحسین (۱۲۸۴ـ۱۳۵۰ش)|عبدالحسین نوشین]]، [[نیما یوشیج]]، دکتر [[خطیبی، حسین (تهران ۱۲۹۵ـ۱۳۸۰ش)|حسین خطیبی]]، [[بزرگ علوی]] و [[سیاح، فاطمه (مسکو ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۲۶ش)|فاطمه سیاح]] با ایراد سخنرانی‌هایی به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند. در خلال این سخنرانی‌ها افرادی چون جلال همایی، شهاب فردوس، [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|شهریار]]، [[صدارت اردکانی، علی (اردکان یزد ۱۲۸۶ش)|علی صدارت]]، عبدالعلی طاعتی، ابوالحسن میلانی، [[یغمایی، حبیب (۱۲۸۰ـ تهران ۱۳۶۳ش)|حبیب یغمایی]]، دکتر رعدی، اعتمادزاده و ژاله سلطانی شعرهای تازۀ خود را برای حاضران قرائت کردند و بزرگ علوی، [[بهروز، ذبیح (تهران ۱۲۶۹ـ ۱۳۵۰ش)|ذبیح بهروز]]، احمد طباطبایی و جواهری نیز نمونه‌هایی از داستان‌های خود را خواندند. در نهایت نیز احسان طبری برای بار چندم پشت تریبون قرار گرفت و مقاله‌ای را با عنوان «درباره انتقاد و ماهیت هنر و زیبایی هنری» برای حاضران قرائت کرد.  
خط ۲۵: خط ۲۵:
در این کنگره افراد زیر به عنوان سخنران و مهمان دعوت شدند:  
در این کنگره افراد زیر به عنوان سخنران و مهمان دعوت شدند:  


آذراغلی، [[اعتمادزاده، حسین|اعتمادزاده]]، افراشته، [[اقبال آشتیانی، عباس (آشتیان ۱۲۷۵ـ ایتالیا ۱۳۳۴ش)|عباس اقبال]]، [[آل احمد، جلال (تهران ۱۳۰۲ـ اسالم ۱۳۴۸ش)|جلال آل‌احمد]]، امینی، دانش بزرگ‌نیا، علی بزرگ‌نیا، [[ملک الشعرای بهار|ملک‌الشعرا بهار]]، [[بهروز، ذبیح (تهران ۱۲۶۹ـ ۱۳۵۰ش)|ذبیح‌الله بهروز]]، [[بهمنیار، احمد (کرمان ۱۲۶۲ـ تهران ۱۳۳۴ش)|بهمنیار]]، [[پژمان بختیاری، حسین (تهران ۱۲۷۹ـ۱۳۵۳ش)|پژمان بختیاری]]، [[پورداود، ابراهیم (رشت ۱۲۶۴ـ تهران ۱۳۴۷ش)|ابراهیم پورداوود]]، تقوی، [[توللی، فریدون (شیراز ۱۲۹۸ـ همان جا ۱۳۶۴ش)|فریدون توللی]]، دکتر جرجانی، جلی، جواهری، [[چوبک، صادق (بوشهر ۱۲۹۵ـ امریکا ۱۳۷۷ش)|صادق چوبک]]، [[حالت، ابوالقاسم (تهران ۱۲۹۸ـ همان جا ۱۳۷۱ش)|ابوالقاسم حالت]]، حبیب‌اللهی، مطیع‌الدوله حجازی، حشمت‌زاده، علی‌اصغر حکمت، فروغ حکمت، [[حمیدی شیرازی، مهدی (شیراز ۱۲۹۳ـ تهران ۱۳۶۵ش)|حمیدی شیرازی]]، دکتر [[خانلری، پرویز (تهران ۱۲۹۲ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|پرویز ناتل خانلری]]، [[خانلری، زهرا (تهران ۱۲۹۴ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|زهرا خانلری]]، دکتر خطیبی، [[دهخدا، علی اکبر (تهران ۱۲۵۷ـ همان جا ۱۳۳۴ش)|علی‌اکبر دهخدا]]، [[رعدی آذرخشی، غلامعلی (تبریز ۱۲۸۸ـ تهران ۱۳۷۸ش)|رعدی آذرخشی]]، ژاله، حسین سمیعی ادیب‌السلطنه، [[سیاح، فاطمه (مسکو ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۲۶ش)|فاطمه سیاح]]، دکتر شایگان، شکوهی، شمس، شهاب فردوسی، [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|شهریار]]، [[شیبانی، منوچهر (کاشان ۱۳۰۲ـ تهران ۱۳۷۰ش)|منوچهر شیبانی]]، صبحی، صدارت، دکتر صورتگر، طاعتی، طباطبایی، احسان طبری، بزرگ علوی، پرتو علوی، دکتر علی‌آبادی، فرات، فروزانفر، فلسفی، فیاض، میرزا عبدالعظیم‌خان قریب، قهرمان، میرزا محمدخان قزوینی، [[کشاورز، کریم (رشت ۱۲۷۹ـ۱۳۶۵ش)|کریم کشاورز]]، کمالی، کیا، گرگانی، گلچین، گنابادی، مهکامه محصص، [[مدرس رضوی، محمدتقی (مشهد ۱۲۷۴ـ تهران ۱۳۶۵ش)|مدرس رضوی]]، مژده، دکتر [[معین، محمد (رشت ۱۲۹۳ـ تهران ۱۳۵۰ش)|محمد معین]]، [[معینیان، نصرت الله (اصفهان ۱۳۰۱ش)|معینیان]]، [[رهی معیری (تهران ۱۲۸۸ـ ۱۳۴۷ش)|رهی معیری]]، [[مؤید ثابتی، سید علی|موید ثابتی]]، میلانی، علی ناصحی، [[نفیسی، سعید (تهران ۱۲۷۴ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|سعید نفیسی]]، نواب ‌صفا، [[نوشین، عبدالحسین (۱۲۸۴ـ۱۳۵۰ش)|عبدالحسین نوشین]]، نیما یوشیج، [[هدایت، صادق (تهران ۱۲۸۱ـ پاریس ۱۳۳۰ش)|صادق هدایت]]، [[همایی، جلال الدین (اصفهان ۱۲۷۸ ـ اصفهان ۱۳۵۹)|جلال‌الدین همایی]] و [[یغمایی، حبیب (۱۲۸۰ـ تهران ۱۳۶۳ش)|حبیب یغمایی]].
آذراغلی، [[اعتمادزاده، حسین|اعتمادزاده]]، افراشته، [[اقبال آشتیانی، عباس (آشتیان ۱۲۷۵ـ ایتالیا ۱۳۳۴ش)|عباس اقبال]]، [[آل احمد، جلال (تهران ۱۳۰۲ـ اسالم ۱۳۴۸ش)|جلال آل‌احمد]]، امینی، دانش بزرگ‌نیا، علی بزرگ‌نیا، ملک‌الشعرا بهار، [[بهروز، ذبیح (تهران ۱۲۶۹ـ ۱۳۵۰ش)|ذبیح‌الله بهروز]]، [[بهمنیار، احمد (کرمان ۱۲۶۲ـ تهران ۱۳۳۴ش)|بهمنیار]]، [[پژمان بختیاری، حسین (تهران ۱۲۷۹ـ۱۳۵۳ش)|پژمان بختیاری]]، [[پورداود، ابراهیم (رشت ۱۲۶۴ـ تهران ۱۳۴۷ش)|ابراهیم پورداوود]]، تقوی، [[توللی، فریدون (شیراز ۱۲۹۸ـ همان جا ۱۳۶۴ش)|فریدون توللی]]، دکتر جرجانی، جلی، جواهری، [[چوبک، صادق (بوشهر ۱۲۹۵ـ امریکا ۱۳۷۷ش)|صادق چوبک]]، [[حالت، ابوالقاسم (تهران ۱۲۹۸ـ همان جا ۱۳۷۱ش)|ابوالقاسم حالت]]، حبیب‌اللهی، مطیع‌الدوله حجازی، حشمت‌زاده، علی‌اصغر حکمت، فروغ حکمت، [[حمیدی شیرازی، مهدی (شیراز ۱۲۹۳ـ تهران ۱۳۶۵ش)|حمیدی شیرازی]]، دکتر [[خانلری، پرویز (تهران ۱۲۹۲ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|پرویز ناتل خانلری]]، [[خانلری، زهرا (تهران ۱۲۹۴ـ همان جا ۱۳۶۹ش)|زهرا خانلری]]، دکتر خطیبی، [[دهخدا، علی اکبر (تهران ۱۲۵۷ـ همان جا ۱۳۳۴ش)|علی‌اکبر دهخدا]]، [[رعدی آذرخشی، غلامعلی (تبریز ۱۲۸۸ـ تهران ۱۳۷۸ش)|رعدی آذرخشی]]، ژاله، حسین سمیعی ادیب‌السلطنه، [[سیاح، فاطمه (مسکو ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۲۶ش)|فاطمه سیاح]]، دکتر شایگان، شکوهی، شمس، شهاب فردوسی، [[شهریار، محمدحسین (تبریز ۱۲۸۳ـ۱۳۶۷ش)|شهریار]]، [[شیبانی، منوچهر (کاشان ۱۳۰۲ـ تهران ۱۳۷۰ش)|منوچهر شیبانی]]، صبحی، صدارت، دکتر صورتگر، طاعتی، طباطبایی، احسان طبری، بزرگ علوی، پرتو علوی، دکتر علی‌آبادی، فرات، فروزانفر، فلسفی، فیاض، میرزا عبدالعظیم‌خان قریب، قهرمان، میرزا محمدخان قزوینی، کریم کشاورز، کمالی، کیا، گرگانی، گلچین، گنابادی، مهکامه محصص، [[مدرس رضوی، محمدتقی (مشهد ۱۲۷۴ـ تهران ۱۳۶۵ش)|مدرس رضوی]]، مژده، دکتر [[معین، محمد (رشت ۱۲۹۳ـ تهران ۱۳۵۰ش)|محمد معین]]، [[معینیان، نصرت الله (اصفهان ۱۳۰۱ش)|معینیان]]، [[رهی معیری (تهران ۱۲۸۸ـ ۱۳۴۷ش)|رهی معیری]]، [[مؤید ثابتی، سید علی|موید ثابتی]]، میلانی، علی ناصحی، [[نفیسی، سعید (تهران ۱۲۷۴ـ همان جا ۱۳۴۵ش)|سعید نفیسی]]، نواب ‌صفا، [[نوشین، عبدالحسین (۱۲۸۴ـ۱۳۵۰ش)|عبدالحسین نوشین]]، نیما یوشیج، صادق هدایت، [[همایی، جلال الدین (اصفهان ۱۲۷۸ ـ اصفهان ۱۳۵۹)|جلال‌الدین همایی]] و [[یغمایی، حبیب (۱۲۸۰ـ تهران ۱۳۶۳ش)|حبیب یغمایی]].


نخستین کنگره نویسندگان ایران هرچند بعدتر در ادبیات و ایجاد نگاه نو به ادبیات تاثیر زیادی داشت، اما در وجه صنفی با شکست روبرو شد. بند آخر قطعنامه کنگره تاکیدی بود بر تلاش پیگیر برای به وجود آمدن تشکلی فراگیر برای دفاع از نویسندگان. آرزویی که با وجود تشکیل کانون نویسندگان ایران در سال‌های پس از آن هرگز جامۀ عمل‌ نپوشید.   
نخستین کنگره نویسندگان ایران هرچند بعدتر در ادبیات و ایجاد نگاه نو به ادبیات تاثیر زیادی داشت، اما در وجه صنفی با شکست روبرو شد. بند آخر قطعنامه کنگره تاکیدی بود بر تلاش پیگیر برای به وجود آمدن تشکلی فراگیر برای دفاع از نویسندگان. آرزویی که با وجود تشکیل کانون نویسندگان ایران در سال‌های پس از آن هرگز جامۀ عمل‌ نپوشید.   
سرویراستار
۵۵٬۶۴۵

ویرایش