آب انبار بقعه حبیب بن موسی
آب انبار بقعه حبیب بن موسی
آبانبار بقعه حبیب بن موسی شهر کاشان یکی از آثار دوران صفوی است. این بنا در جوار مجموعهی زیارتی حبیب بن موسی واقع در خیابان امام، قرار دارد و بخشی از این مجموعه محسوب میشود، که در تاریخ 19 مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ۱۲۹۷۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قرارگیری این آبانبار در کنار مقبره، بازتابدهندهی الگوی رایج شهرسازی در دورههای اسلامی ایران است که در آن، فضاهای خدماتی و زیرساختی همواره در پیوند با مراکز فرهنگی و مذهبی برای تأمین نیازهای رفاهی شهروندان و زائران طراحی میشدند.
ساختار معماری آن با اتکا به دانش بومی مدیریت آب در اقلیم گرم و خشک شکل گرفته است. مخزن این آبانبار با عمق مناسب و دیوارهایی با عایقبندی ساروجی برای حفظ دمای خنک و جلوگیری از نشت آب احداث شده است. پوشش طاق و تویزهای که بر فراز فضای اصلی قرار دارد، علاوه بر پایداری سازهای، با ایجاد فضای محصور در زیر زمین، از تبخیر سطحی جلوگیری میکرد. دسترسی به آب از طریق راهپلههای منتهی به فضای پاشیر میسر میشد؛ فضایی که در معماری آبانبارها، واسط میان کاربر و مخزن ذخیره بوده است. این بنا با تکیه بر سنت وقف، نه فقط بهعنوان یک تأسیسات آبی، بلکه بهعنوان عنصری از نظام اقتصادی و اجتماعی محله عمل میکرد.
حفظ این بنا در کنار بقعه حبیب بن موسی، اهمیتی دوچندان دارد؛ چرا که مجموعهی زیارتی این امامزاده که مدفن شاه عباس اول صفوی نیز در آن قرار دارد از کانونهای مهم تاریخی شهر است و بررسی آن برای شناخت دقیقتر چگونگی ساماندهی فضاهای خدماتی در کنار مراکز مذهبی کاشان، اهمیت ویژهای دارد