رود بیرجند
رود بیرجند
(یا: رود شور؛ شاهرود) رودخانۀ فصلی در حوزۀ آبخیز استان خراسان جنوبی. در حوالی بیرجند و خوسف به نام شاهرود یا رود بیرجند و در پایان رود شور نامیده میشود. به طول 280 کیلومتر، از ارتفاعات شرقی بیرجند سرچشمه میگیرد و پس از گذر از دشت بیرجند و خوسف با پیوستن رود گارجگان به آن به سمت جنوب ادامۀ مسیر میدهد و سرانجام به کویر لوت و معدن نمک شهداد ختم میشود. آب این رودخانه بسیار شور است و هرچه به چالۀ مرکزی لوت نزدیکتر میشود، به دلیل گذشتن از بسترهای شور و همچنین تبخیز شدن آب، غلظت املاح آن به حدی زیاد میشود که در کنارههای قسمت پایینی، کیلومترها اثری از گیاه دیده نمیشود و قبل از رسیدن به معدن نمک به علت بالا رفتن غلظت نمک به شکل دوغابهای از نمک درمیآید. رود شور در زمان پرآبی دریاچهای نمکین را تشکیل میدهد و در زمان کمآبی به دلیل تهنشین شدن نمک سفید بر دل کویر، جلوههای زیبایی را روی شنها ترسیم میکند.