آموزش و پرورش در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

[[File:10226200.jpg|thumb|وزارت آموزش و پرورش ايران]]

'''آموزش و پرورش در ایران پیش از اسلام'''. قدیمی‌ترین اطلاعات ما دربارۀ آموزش و پرورش ایران باستان به زمان هخامنشیان بازمی‌گردد؛ و از آن پس نیز تا زمان ساسانیان اطلاع دیگری در دست نیست. به هر حال، به گفتۀ عیسی صدیق، هدف عمدۀ آموزش و پرورش در ایران باستان این بوده است که کودک را عضوی مفید برای جامعه بار آورند، و این هدف در سه منظور عمده تربیت طفل خلاصه می‌شده است: ۱. خدمت به اجتماع و کشور، ۲. خدمت به خانواده و رفع مسئولیت از پدر و مادر، ۳. بهبودی حال و برتری بر دیگران. آموزش و پرورش در آتشکده، آتشگاه، یا آموزشگاه‌های درباری صورت می‌گرفته است. آموزشگاه‌های درباری مخصوص شاهزادگان و پسران نجبا و اشراف و اعیان بود و خدمتگزاران دولت در آن پرورش می‌یافتند. آغاز تحصیل نیز ظاهراً در ۷‌سالگی بوده است. معلمان آموزشگاه‌های درباری عموماً شاهزادگان و استانداران بودند و به‌سبب انتساب به مقام سلطنت حیثیت و شأن بسیار داشتند. مغ‌ها، هیربدان و آترَوان‌ها (معلمان روحانی) نیز، که از طبقۀ روحانیان بودند، بخشی از آموزش را برعهده داشتند. برنامۀ درسی شامل سه قسمت بود: ۱. تربیت دینی، ۲. تربیت بدنی، و ۳. تعلیم خواندن و نوشتن و حساب. تربیت دینی، براساس تعالیم زردشت صورت می'''‌'''گرفت و راستی و پاکی و اجتناب از دروغ، آرمان نهایی آن بود. در تربیت بدنی اسب'''‌'''سواری، تیراندازی و شکار، چوگان'''‌'''بازی، ژوبین'''‌'''اندازی، و شنا را آموزش می'''‌'''دادند. خواندن و نوشتن و حساب'''‌'''کردن سومین مرحلۀ آموزش و پرورش بود و کودکان دربار و بزرگان و نجبا و روحانیان آن را، برای آگاهی از وضع کشور و فرماندهی سپاه و حکمرانی و دادرسی و نگاهداری دفترهای دیوان و حساب و مالیات، فرامی'''‌'''گرفتند. سن پایان تحصیل، به گفته هرودوت، ۲۰سالگی و به گفته استرابون،۲۴سالگی بوده است. در زمان ساسانیان، برنامۀ درسی و تربیتی اشراف'''‌'''زادگان شامل موارد ذیل بوده است: دبیری، یعنی خواندن و نوشتن، کارنامه، یعنی تاریخ، کمان'''‌'''وری، سواری، نیزه'''‌'''وری و دیگر آموزش'''‌'''های نظامی، سرود و چکامه و هم'''‌'''آوازی و نواختن یکی دو ساز یا بیشتر'''‌'''، ستاره'''‌'''شناسی و اخترشماری، شطرنج و نرد و بازی'''‌'''های هوشی، خواندن متون مذهبی زردشتی و تفسیرهای آن'''‌'''ها. در زمان ساسانیان، آموزشگاه'''‌'''ها ظاهراً در آتشکده'''‌'''ها و گاه در محل'''‌'''هایی در نزدیکی مراکز حکومتی قرار داشته'''‌'''اند و دبیران و موبدان و فرزندان خانوادۀ سلطنتی در محل'''‌'''های فوق تعلیمات لازم را فرامی'''‌'''گرفتند. در هر حال، بنابر منابع موجود، در ایران باستان'''‌'''، ظاهراً آموزش و پرورش به'''‌'''صورت رسمی تنها از آنِ سه طبقۀ روحانیان، نجبا، و دبیران بوده است، و تودۀ مردم، یعنی طبقۀ چهارم، شامل کشاورزان و پیشه'''‌'''وران و بازرگانان، اجازۀ آموزش و پرورش رسمی نداشته'''‌'''اند و آموزش و پرورش آن'''‌'''ها به فراگیری آداب و سنن زندگی و پیشه'''‌'''های این طبقه یا قشر اجتماعی محدود بوده است.