سملقان، شهرستان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
سملقان، شهرستان (County) Samalqan | سملقان، شهرستان (County) Samalqan | ||
[[پرونده:2042172731.jpg|بندانگشتی|360x360پیکسل|تقسیمات شهرستان مانه و سملقان پیش از جدا شدن بخش مانه از آن]] | |||
واقع در شمال شرقی [[ایران]] و غرب [[خراسان شمالی، استان|استان خراسان شمالی]]، با مرکزیت اداری [[آشخانه|شهر آشخانه]]. فاصلۀ مرکز شهرستان مانه و سملقان تا [[مشهد، شهر|مشهد]] ۲۸۰کیلومتر و تا [[بجنورد، شهر|بجنورد]] ۴۰کیلومتر است. در قالب [[مانه و سملقان|شهرستان مانه و سملقان]] تا قبل از تقسیمات کشوری ۱۳۸۲ش، از بخشهای [[بجنورد، شهرستان|شهرستان بجنورد]] بود. این شهرستان در سال 1402ش با انتزاع بخش مانه از آن و ارتقاء مانه به شهرستان، به شهرستان کوچکتری با نام سملقان تبدیل شده است. این واژه احتمالاً شکل تغییریافتۀ سمنگان، به معنای سرزمین چمن و گل، است که در دورههای تاریخی ایران نام چند آبادی و موضع در خراسان قدیم بوده است. اگرچه این ناحیه، از دورههای [[اشکانیان|اشکانی]] و [[ساسانیان|ساسانی]] جزو قلمرو امپراتوریهای ایران و محل تجمع جوامع شهری و روستایی بوده، اما در برخی نقاط شهرستان نشانههای سکونت جوامع انسانی از چندهزارسال پیش از میلاد هست. | واقع در شمال شرقی [[ایران]] و غرب [[خراسان شمالی، استان|استان خراسان شمالی]]، با مرکزیت اداری [[آشخانه|شهر آشخانه]]. فاصلۀ مرکز شهرستان مانه و سملقان تا [[مشهد، شهر|مشهد]] ۲۸۰کیلومتر و تا [[بجنورد، شهر|بجنورد]] ۴۰کیلومتر است. در قالب [[مانه و سملقان|شهرستان مانه و سملقان]] تا قبل از تقسیمات کشوری ۱۳۸۲ش، از بخشهای [[بجنورد، شهرستان|شهرستان بجنورد]] بود. این شهرستان در سال 1402ش با انتزاع بخش مانه از آن و ارتقاء مانه به شهرستان، به شهرستان کوچکتری با نام سملقان تبدیل شده است. این واژه احتمالاً شکل تغییریافتۀ سمنگان، به معنای سرزمین چمن و گل، است که در دورههای تاریخی ایران نام چند آبادی و موضع در خراسان قدیم بوده است. اگرچه این ناحیه، از دورههای [[اشکانیان|اشکانی]] و [[ساسانیان|ساسانی]] جزو قلمرو امپراتوریهای ایران و محل تجمع جوامع شهری و روستایی بوده، اما در برخی نقاط شهرستان نشانههای سکونت جوامع انسانی از چندهزارسال پیش از میلاد هست. | ||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
اراضی آن نیمهکوهستانی است و درّۀ [[اترک]] از میان آن میگذرد و کوه [[کورخود]] (۲,۸۱۹متر)، که بلندترین کوه آن است، در جنوب آن را از شهرستان جاجرم جدا و ارتفاعات شمالی نیز این شهرستان را از شهرستان تازهتأسیس مانه جدا میکند. رودخانۀ اترک و [[آب خرتوت]] و ریزابههای کوتاه متعددی آن را مشروب میکند که عمدهترین آنها رود چاندیر است. اقلیم این شهرستان معتدلِ نسبتاً گرم، از نظر بارندگی جزو نواحی نیمهخشک، و ارتفاع آن از سطح دریا (در مرکز شهرستان) 735متر است. راه بجنورد به [[مراوه تپه|مراوهتپه]] و نیز راه جاجرم به [[راز، شهر|راز]] از آن میگذرد و همراه با مجموعهای از راههای فرعی و روستایی شبکۀ راههای زمینی این شهرستان را تشکیل میدهند. در مجموع وجود منابع آب دائمی و خاک حاصلخیز، این شهرستان را به یکی از مناطق عمدۀ کشاورزی استان تبدیل کرده است. رطوبت نسبی بالا و چشمههای جوشان باعث ایجاد جنگلهای انبوه و مراتع سرسبز در نوار جنوبی شهرستان و دامنههای رشتهکوه یامان داغی شده است. مهمترین شغل مردم شهرستان کشاورزی و دامداری و محصولات اصلی آنها که نزدیک به 40درصد تولید استان است، شامل گندم، جو، کلزا، گوجه فرنگی، پیاز، هندوانه، پنبه، یونجه، و میوههایی مانند هلو، گیلاس، زردآلو، انگور، شلیل، آلبالو، گلابی و سیب میشود. جز منابع سطحی (از جمله 5 رودخانه)، 40درصد آب مورد نیاز کشاورزی شهرستان از طریق حدود 300 حلقه چاه، 880 دهنه چشمه و 25 رشته قنات تأمین میگردد. مردم این شهرستان ترکیبی از پیروان اهل سنت و شیعه و اقوامی چون لر، ترک، ترکمن، بلوچ، فارس و تات هستند. | اراضی آن نیمهکوهستانی است و درّۀ [[اترک]] از میان آن میگذرد و کوه [[کورخود]] (۲,۸۱۹متر)، که بلندترین کوه آن است، در جنوب آن را از شهرستان جاجرم جدا و ارتفاعات شمالی نیز این شهرستان را از شهرستان تازهتأسیس مانه جدا میکند. رودخانۀ اترک و [[آب خرتوت]] و ریزابههای کوتاه متعددی آن را مشروب میکند که عمدهترین آنها رود چاندیر است. اقلیم این شهرستان معتدلِ نسبتاً گرم، از نظر بارندگی جزو نواحی نیمهخشک، و ارتفاع آن از سطح دریا (در مرکز شهرستان) 735متر است. راه بجنورد به [[مراوه تپه|مراوهتپه]] و نیز راه جاجرم به [[راز، شهر|راز]] از آن میگذرد و همراه با مجموعهای از راههای فرعی و روستایی شبکۀ راههای زمینی این شهرستان را تشکیل میدهند. در مجموع وجود منابع آب دائمی و خاک حاصلخیز، این شهرستان را به یکی از مناطق عمدۀ کشاورزی استان تبدیل کرده است. رطوبت نسبی بالا و چشمههای جوشان باعث ایجاد جنگلهای انبوه و مراتع سرسبز در نوار جنوبی شهرستان و دامنههای رشتهکوه یامان داغی شده است. مهمترین شغل مردم شهرستان کشاورزی و دامداری و محصولات اصلی آنها که نزدیک به 40درصد تولید استان است، شامل گندم، جو، کلزا، گوجه فرنگی، پیاز، هندوانه، پنبه، یونجه، و میوههایی مانند هلو، گیلاس، زردآلو، انگور، شلیل، آلبالو، گلابی و سیب میشود. جز منابع سطحی (از جمله 5 رودخانه)، 40درصد آب مورد نیاز کشاورزی شهرستان از طریق حدود 300 حلقه چاه، 880 دهنه چشمه و 25 رشته قنات تأمین میگردد. مردم این شهرستان ترکیبی از پیروان اهل سنت و شیعه و اقوامی چون لر، ترک، ترکمن، بلوچ، فارس و تات هستند. | ||
مجموعۀ تاریخی اسپاخو در روستایی به همین نام در دهستان آلمه و در ۶۱ کیلومتری جنوب غرب شهر آشخانه قرار دارد. در این مجموعه تاکنون ۱۴ اثر و محوطۀ تاریخی شامل بنای سنگی | مجموعۀ تاریخی اسپاخو<ref>Aspakhu</ref> در روستایی به همین نام در دهستان آلمه و در ۶۱ کیلومتری جنوب غرب شهر آشخانه قرار دارد. در این مجموعه تاکنون ۱۴ اثر و محوطۀ تاریخی شامل بنای سنگی اسپاخو (که بازماندۀ آتشکده یا معبدی کهن است)، قلعه شهر سوخته، معدن تاریخی، ساختارهای آرامگاهی، قلعۀ ساسانی، حمام، راه قدیمی، محوطۀ ساسانی، رشتهقناتهای قدیمی، محوطه اسلامی و محوطۀ چشمه علیاصغر شناسایی شده است. | ||
---- | ---- | ||