طرقبه شاندیز، شهرستان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{الگو: جعبه اطلاعات شهر ایران | {{الگو: جعبه اطلاعات شهر ایران | ||
| نام فارسی = | | نام فارسی = | ||
|نام لاتین = | |نام لاتین =Torqabeh - Shandiz | ||
| نام قدیمی = | | نام قدیمی = | ||
| نام دیگر = | | نام دیگر = | ||
| استان = خراسان رضوی | | استان = خراسان رضوی | ||
| شهرستان = | | شهرستان = | ||
| بخش = مرکزی و | | بخش = مرکزی و شاندیز | ||
| موقعیت = شرق شمالی ایران و نواحی مرکزی | | موقعیت = واقع در مناطق شرق شمالی ایران و شمال نواحی مرکزی خراسان رضوی | ||
| جمعیت = | | جمعیت = 69,640نفر (1395ش) | ||
| نوع اقلیم = | | نوع اقلیم = معتدل کوهستانی با تابستانهای معتدل و زمستانهای گرم، از لحاظ بارندگی جزو مناطق نیمهخشک | ||
| ارتفاع از سطح دریا =حدود | | ارتفاع از سطح دریا =حدود 2,132متر (در مرکز شهرستان) | ||
| تولیدات و صنایع مهم = | | تولیدات و صنایع مهم = گردو، گلابی، گیلاس، آلبالو، زردآلو، آلو و سیب، غلات و حبوبات، سبزیجات | ||
| برخی بناهای مهم =قلعه | | برخی بناهای مهم =بند گلستان، مسجد روستای ازغد، قنات امامیه و قاسمآباد، قلعه کهنه چاهشک | ||
| شهر ها و آبادی های مهم = | | شهر ها و آبادی های مهم = طرقبه، شاندیز | ||
}} | }} | ||
طرقبه شاندیز، شهرستان (County) Torqabeh - Shandiz | طرقبه شاندیز، شهرستان (County) Torqabeh - Shandiz | ||
(نام پیشین: بینالود) واقع در مناطق شرق شمالی ایران و شمالِ نواحی مرکزی خراسان رضوی، با مرکزیت اداری شهر طرقبه. «طرقبه شاندیز» ترکیبی از نام دو شهر سابق شهرستان مشهد است. طرقبه: این نام در اصل ترغبذ از «ترق و بذ» (به معنی آبادی بزرگ) بوده و در منابع به شکلهای مختلفی (چون ترغبود، طرغبذ، ترغود، ترعبه، ترقبه و...طرقبه) آمده است. در منابع سدۀ 4ق و پس از آن طرقبه یکی از شهرهای توس ضبط شده. شاندیز: این کلمه تصریف «شاهدژ» یا «شاهاندژ» است و وجه تسمیۀ آن را وجود دژی میدانند که در گذشتههای دور مردم منطقه در آن زندگی میکردهاند و در ارتفاع و مشرف بر اراضی پیرامونش بوده است. کل منطقۀ طرقبه و شاندیز به دلیل ییلاقی بودن و همچنین به خاطر قرار داشتن در مسیر راه قدیمی نیشابور به مشهد، از نخستین سدههای اسلامی پررونق و البته بسیار آباد بوده است. در تقسیمات کشوری معاصر ایران، این منطقه از توابع شهرستان مشهد بوده است. در سال 1386ش، بنابر مصوبۀ هیأت وزیران، تعیین شد که ضمن تغییر و اصلاحاتی در بخش طرقبه و ایجاد بخش شاندیز و چند دهستان و با انتزاع آنها از شهرستان مشهد، شهرستان بینالود تشکیل گردد. اجرای این مصوبه به دلیل مخالف شورای شهر مشهد چند سال طول کشید، اما بالاخره در اوایل دهۀ 1390ش فرمانداری و ادارات مورد نیاز شهرستان راهاندازی شد. نام بینالود در سال 1401ش به طرقبه شاندیز تغییر یافته است. | (نام پیشین: بینالود) واقع در مناطق شرق شمالی ایران و شمالِ نواحی مرکزی [[خراسان رضوی، استان|خراسان رضوی]]، با مرکزیت اداری [[طرقبه، شهر|شهر طرقبه]]. «طرقبه شاندیز» ترکیبی از نام دو شهر سابق [[مشهد، شهرستان|شهرستان مشهد]] است. طرقبه: این نام در اصل ترغبذ از «ترق و بذ» (به معنی آبادی بزرگ) بوده و در منابع به شکلهای مختلفی (چون ترغبود، طرغبذ، ترغود، ترعبه، ترقبه و...طرقبه) آمده است. در منابع سدۀ 4ق و پس از آن طرقبه یکی از شهرهای توس ضبط شده. شاندیز: این کلمه تصریف «شاهدژ» یا «شاهاندژ» است و وجه تسمیۀ آن را وجود دژی میدانند که در گذشتههای دور مردم منطقه در آن زندگی میکردهاند و در ارتفاع و مشرف بر اراضی پیرامونش بوده است. کل منطقۀ طرقبه و شاندیز به دلیل ییلاقی بودن و همچنین به خاطر قرار داشتن در مسیر راه قدیمی نیشابور به مشهد، از نخستین سدههای اسلامی پررونق و البته بسیار آباد بوده است. در تقسیمات کشوری معاصر ایران، این منطقه از توابع شهرستان مشهد بوده است. در سال 1386ش، بنابر مصوبۀ هیأت وزیران، تعیین شد که ضمن تغییر و اصلاحاتی در بخش طرقبه و ایجاد بخش شاندیز و چند دهستان و با انتزاع آنها از شهرستان مشهد، شهرستان بینالود تشکیل گردد. اجرای این مصوبه به دلیل مخالف شورای شهر مشهد چند سال طول کشید، اما بالاخره در اوایل دهۀ 1390ش فرمانداری و ادارات مورد نیاز شهرستان راهاندازی شد. نام [[بینالود]] در سال 1401ش به طرقبه شاندیز تغییر یافته است. | ||
شهرستان طرقبه شاندیز متشکل است از دو بخش، چهار دهستان (با نزدیک به 60 روستای مسکونی) و دو شهر: بخش مرکزی (مشتمل بر دهستانهای طرقبه و جاغرق<ref>Jagharq</ref>، به مرکزیت شهر طرقبه)، و بخش شاندیز (مشتمل بر دهستانهای شاندیز و ابرده<ref>Abardeh</ref>، به مرکزیت شهر شاندیز). گذشته از پیشینۀ تاریخی دو شهر طرقبه و شاندیز، این دو آبادی در دهههای 1320 و 1330ش به شهر ارتقاء یافتهاند. براساس سرشماری سراسری سال 1395ش، جمعیت شهرستان طرقبه شاندیز 69,640نفر بوده که از این مقدار نیمی ساکن دو شهر و نیم دیگر ساکن نقاط روستایی شهرستان بودهاند. شهرستان طرقبه شاندیز در نیمۀ شرقی (از شمال شرقی تا جنوب) با شهرستان مشهد، در غرب با شهرستان زبرخان، و در شمال با شهرستان گلبهار محدود شده است. | شهرستان طرقبه شاندیز متشکل است از دو بخش، چهار دهستان (با نزدیک به 60 روستای مسکونی) و دو شهر: بخش مرکزی (مشتمل بر دهستانهای طرقبه و جاغرق<ref>Jagharq</ref>، به مرکزیت شهر طرقبه)، و بخش شاندیز (مشتمل بر دهستانهای شاندیز و ابرده<ref>Abardeh</ref>، به مرکزیت شهر شاندیز). گذشته از پیشینۀ تاریخی دو شهر طرقبه و شاندیز، این دو آبادی در دهههای 1320 و 1330ش به شهر ارتقاء یافتهاند. براساس سرشماری سراسری سال 1395ش، جمعیت شهرستان طرقبه شاندیز 69,640نفر بوده که از این مقدار نیمی ساکن دو شهر و نیم دیگر ساکن نقاط روستایی شهرستان بودهاند. شهرستان طرقبه شاندیز در نیمۀ شرقی (از شمال شرقی تا جنوب) با شهرستان مشهد، در غرب با شهرستان زبرخان، و در شمال با [[گلبهار، شهرستان|شهرستان گلبهار]] محدود شده است. | ||
این شهرستان با حدود 1160کیلومترمربع مساحت و میانگین ارتفاع 2,132متر، در دامنههای شمالی کوهستان بینالود واقع شده است. آبوهوای شهرستان معتدل کوهستانی با تابستانهای معتدل و زمستانهای گرم، و از لحاظ بارندگی جزو مناطق نیمهخشک است. اقتصاد شهرستان برپایۀ مشاغل مرتبط با صنعت گردشگری و دامداری و گردشگری استوار است. برخی مشاغل سنتی و صنایع دستی چون قالیبافی، ارغوانبافی، پوستیندوزی، سراجی، گلیمبافی، تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی، رودوزی، و منبت و معرق چوب در این شهرستان رونق دارد. ۱۵درصد تولید تخم مرغ استان خراسان رضوی نیز مربوط است به طرقبه شاندیز. آب زراعی شهرستان علاوه بر چندین رودخانه و چشمه که از کوههای آن سرچشمه میگیرند، از طریق چند قنات و چاه تأمین میشود. به دلیل کوهستانی بودن بیشتر اراضی شهرستان، بخش باغداری به نسبت بخش کشاورزی رونق خیلی بیشتری دارد. مهمترین محصولات باغی آن شامل | این شهرستان با حدود 1160کیلومترمربع مساحت و میانگین ارتفاع 2,132متر، در دامنههای شمالی کوهستان بینالود واقع شده است. آبوهوای شهرستان معتدل کوهستانی با تابستانهای معتدل و زمستانهای گرم، و از لحاظ بارندگی جزو مناطق نیمهخشک است. اقتصاد شهرستان برپایۀ مشاغل مرتبط با صنعت گردشگری و دامداری و گردشگری استوار است. برخی مشاغل سنتی و صنایع دستی چون قالیبافی، ارغوانبافی، پوستیندوزی، سراجی، گلیمبافی، تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی، رودوزی، و [[منبت کاری|منبت]] و [[معرق کاری|معرق]] چوب در این شهرستان رونق دارد. ۱۵درصد تولید تخم مرغ استان خراسان رضوی نیز مربوط است به طرقبه شاندیز. آب زراعی شهرستان علاوه بر چندین رودخانه و چشمه که از کوههای آن سرچشمه میگیرند، از طریق چند قنات و چاه تأمین میشود. به دلیل کوهستانی بودن بیشتر اراضی شهرستان، بخش باغداری به نسبت بخش کشاورزی رونق خیلی بیشتری دارد. مهمترین محصولات باغی آن شامل [[گردو]]، [[گلابی]]، [[گیلاس]]، [[آلبالو]]، [[زردآلو]]، [[آلو]] و [[سیب]]، و محصولات کشاورزی شهرستان شامل غلات و حبوبات، محصولات جالیزی، سبزیجات و گیاهان علوفهای میشود. طرقبه دارای یک شهرک صنعتی و کارخانههای پرشماری است که شمار مجموع واحدهای فعال آن به بیش از 300 کارگاه میرسد. | ||
بند گلستان از آثار دورۀ تیموری تا صفویه، مسجد روستای ازغد مربوط به سدۀ 9ق، دو قنات امامیه و قاسمآباد مربوط به دورۀ تیموری، و قلعه کهنه چاهشک مربوط به دورۀ قاجار از آثار تاریخی طرقبه شاندیز است که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاند. | بند گلستان از آثار دورۀ تیموری تا صفویه، مسجد روستای ازغد مربوط به سدۀ 9ق، دو قنات امامیه و قاسمآباد مربوط به دورۀ تیموری، و قلعه کهنه چاهشک مربوط به دورۀ قاجار از آثار تاریخی طرقبه شاندیز است که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاند. | ||