آزی کیوه، اننامدی (۱۹۰۴ـ۱۹۹۶): تفاوت میان نسخه‌ها

 

آزی‌کیوِه، اِننامْدی (۱۹۰۴ـ۱۹۹۶)(Azikiwe, Nnamdi)<br/> [[File:10118500.jpg|thumb|آزي‌کيوِه، اِننامْدي]] {{جعبه زندگینامه

}}دولتمرد و رئیس‌جمهور نیجریه (۱۹۶۳ـ۱۹۶۶) و از رهبران ملی‌گرای دهۀ ۱۹۴۰ و خواهان خودمختاری نیجریه. نخست‌وزیر نیجریۀ شرقی بود (۱۹۵۴ـ۱۹۵۹). پس از استقلال آن کشور، فرماندار کلّ فدراسیون نیجریه شد (۱۹۶۰ـ۱۹۶۳). درخلال جنگ داخلی (۱۹۶۷ـ۱۹۷۰) که براثر جدایی بیافرا<ref>Biafra</ref>&nbsp;رخ داد، نخست از ایبو<ref>Ibo</ref>، گروه قومی خود، حمایت کرد، اما در ۱۹۶۹ به حمایت از دولت فدرال پرداخت. از ۱۹۷۸، تا ممنوعیت تشکیل احزاب سیاسی (۱۹۴۸) رهبر حزب خلق نیجریه<ref>Nigeria People’s Party</ref>&nbsp;بود و در ۱۹۸۶ از سیاست کناره گرفت. آزی‌کیوه در زونگرو<ref>Zungeru</ref>، واقع در ایالت نیجر، زاده شد و در امریکا تحصیل کرد. از ۱۹۳۴ در گلدکوست<ref>Gold Coast</ref>&nbsp;(غنا<ref>Ghana</ref>ی کنونی) سردبیر روزنامه شد و پس از بازگشت به نیجریه (۱۹۳۷) به انتشار روزنامه وست افریکن پایلوت<ref>West African Pilot</ref>&nbsp;و یکسری روزنامه‌های زنجیره‌ای در لاگوس پرداخت. در ۱۹۴۶ شورای ملی نیجریه و کامرون<ref>National Council of Nigeria and Cameroons</ref>&nbsp;را تأسیس کرد و تا ۱۹۶۰ ریاست آن را برعهده داشت. در ۱۹۵۶ به سوءاستفاده از اموال دولتی به نفع بانک افریکن کنتیننتال<ref>African Continental Bank</ref>&nbsp;که سهام‌دارِ آن بود متهم و دادگاهی شد. آثارش، که عمدتاً دربارۀ ملی‌گرایی افریقایی است، عبارت‌اند از ''افریقای بیدارشده''<ref>''Renascent Africa''</ref>&nbsp;(۱۹۳۷)،''افریقایی‌ها در دوران باستان و قرون وسطا''<ref>''The African in Ancient and Medieval History''</ref> (۱۹۳۸)، ''برنامۀ سیاسی نیجریه''<ref>''Political blueprint of Nigeria''</ref>&nbsp;(۱۹۴۳) و ''انقلاب نظامی در نیجریه''<ref>''Military Revolution in Nigeria''</ref>&nbsp;(۱۹۷۲).