آرامگاه الراشد بالله

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

آرامگاه الراشد بالله

(یا: آرامگاه راشد) از یادمان‌های تاریخی و معماری سده 6ق در اصفهان است که در شرق شهر، مجاور کرانه شمالی زاینده‌رود و در نزدیکی پل تاریخی شهرستان جای دارد. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ش با شماره ثبت ۹۰۹۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این سازه خشتی و آجری منتسب به مقبره «الراشد بالله»، سی‌امین خلیفه عباسی است. او پس از عزل و فرار از بغداد و در پی اختلاف و منازعه با سلطان مسعود سلجوقی، سرگردان شهرهای مختلف شد تا آنکه در ماه رمضان سال ۵۳۲ق در اصفهان به دست فداییان اسماعیلیه کشته و در همین محدوده به خاک سپرده شد. البته در میان اهالی محلی، این بقعه با نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود و گاه آن را مدفن سادات می‌دانند، اما منابع تاریخی قتل خلیفه در اصفهان و دفن او در این ناحیه را تأیید کرده‌اند.

معماری این بقعه پیرو سبک ابنیه سلجوقی است؛ گنبد آن آجری و ساده بوده و در نمای خارجی فاقد تزئینات پیچیده است. فضای درونی گنبدخانه با پوشش ساده گچی سفیدپوش شده و بارزترین ویژگی تزئینی آن، کتیبه‌ای به خط کوفی برجسته بر زمینه گچ است که آیات ۳۶ تا ۳۸ سوره نور را در بر دارد. در ادوار متأخر، ازجمله در سال ۱۳۱۶ق، به همت بانویی نیکوکار به نام افتخارالدوله مرمت‌هایی در بنا انجام گرفت که ماده‌تاریخ آن توسط شاعری به نام «انجم» سروده و ثبت شده است. این بنای کهن به دلیل مجاورت با مناره سلجوقی شهرستان و بستر زاینده‌رود، از منظر مطالعات تاریخ سیاسی و معماری عهد سلجوقی اهمیتی ویژه دارد.