آرامگاه سلطان عطابخش
آرامگاه سلطان عطابخش
بنایی کهن در بافت تاریخی کاشان است که در راستای خیابان ملا حبیب‌الله شریف و در حوزه دروازه کهن اصفهان جای گرفته است. پیشینه شکل‌گیری شاکله نخستین این یادمان به دوران آل‌بویه می‌رسد و طی دوره‌های پسین، به‌ویژه در عهد صفوی و عصر قاجار، بازسازی‌ها و الحاقات متعددی بر ساختار معماری آن صورت پذیرفته است. این مجموعه تاریخی در ۱۰ آذر ۱۳۵۴ش در لیست آثار ملی ایران با شماره ۹۴۱ جای گرفت. باورهای محلی و متون سنتی، مدفن موجود در این آستانه را به یکی از فرزندان امام هفتم شیعیان، موسی بن جعفر (ع)، پیوند می‌دهند، هرچند گزارش تفصیلی که هویت دقیق تاریخی وی را روشن سازد در دست نیست.
طرح معماری بنا شامل پیش‌فضا، ایوان، گنبدخانه و فضاهای وابسته است. بخش زیر گنبد و دهانه‌های ایوان با تزئینات گچ‌بری، لایه‌چینی‌های مقرنس و نگاره‌های دیواری زینت یافته‌اند. یکی از ارزنده‌ترین شواهد تاریخی این زیارتگاه، درگاه چوبی منقوش آن است؛ درگاهی مرکب از دو لنگه با نقوش کنده‌کاری که کتیبه‌های زیرین آن با خط ثلث آراسته شده و تاریخ‌های ۹۵۹ و ۹۶۲ق را به نمایش می‌گذارد که گواه دخل و تصرفات دوره شاه طهماسب یکم صفوی در این مکان است. در دگرگونی‌های کالبدی شهر در سده اخیر و با احداث محورهای ارتباطی جدید، سردر تاریخی و قسمتی از صحن و حیاط پیوسته به زیارتگاه دستخوش تخریب شد.
در مرکز گنبدخانه، مزاری با صندوق چوبی ظریف استقرار دارد. منابع کهن به پوشش پیشین این مزار با خشت‌های نفیس کاشی زرین‌فام و لعاب‌دار عهد باستان اشاره دارند که به مرور ایام از میان رفته یا غارت شده است. با این حال، تکه‌هایی از الواح کاشی‌کاری باقی‌مانده در این مکان که قدمت آن‌ها از قرن دهم تا سیزدهم هجری برآورد می‌شود، بازتاب‌دهنده حضور مستمر خیرین و حامیان در تجهیز و نوسازی این زیارتگاه در طول چند سده است.