آرامگاه همای شیرازی
آرامگاه همای شیرازی
مدفن میرزا رضاقلی ادیب شیرازی متخلص به «همای شیرازی» (۱۲۱۲–۱۲۹۰ق)، از ادبا، عارفان و چکادهای شعر و ادب فارسی در عصر قاجار و نیای پدری استاد جلال‌الدین همایی، در شهر اصفهان و درون مجموعه تاریخی امامزاده احمد واقع شده است. این مجموعه کهن، واقع در محله گلبهار و راسته بازارچه حسن‌آباد (خیابان نشاط، نزدیک میدان نقش جهان)، از یادمان‌های دیرین شهر به شمار می‌رود که هسته صفوی آن در سال ۱۱۱۵ق شکل گرفته و کل بنا در ۱۵ آذر ۱۳۱۴ش با شماره ۲۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
همای شیرازی پس از سال‌ها اقامت و فعالیت ادبی و دیوانی در دربار قاجار، نیمه دوم حیات خویش را در اصفهان سپری کرد و سرانجام ۱۲ ربیع‌الثانی ۱۲۹۰ق در این شهر درگذشت. پیکر وی براساس وصیتش به مجموعه امامزاده احمد انتقال یافت و در فضای باز پای جرزهای شرقی ایوان و در امتداد دیواره بقعه به خاک سپرده شد. سنگ مزار اصلی وی از جنس سنگ سیاه پارسی تراشیده شده بود که مشخصات هویتی و ستایش جایگاه عرفانی و ادبی او را دربر داشت و ماده‌تاریخ ارتحال وی با مصرع «هما شد بال‌زن در سایه عرش» معادل سال ۱۲۹۰ق بر آن نقر گردیده بود.
این بخش از صحن امامزاده احمد، پیوندی ناگسستنی با خاندان علمی و ادبی همایی دارد؛ به‌گونه‌ای که سال‌ها پس از تدفین هما، فرزند دانشور وی یعنی میرزا ابوالقاسم محمد متخلص به «طرب» (متوفی ۱۳۳۰ق، پدر جلال‌الدین همایی) نیز در مجاورت مزار پدر به خاک سپرده شد و سنگ قبری با خط ثلث میرزا عبدالحسین قدسی بر آن نهاده شد. اگرچه در جریان عملیات بازسازی و کف‌سازی صحن امامزاده در دهه‌های اخیر، سنگ‌های قدیمی مزارها دستخوش جابه‌جایی و بازچیدمان نامناسب شدند، اما موقعیت این گورگاه ادبی در ضلع شرقی ایوان ورودی بقعه به عنوان یکی از قطب‌های مزارشناسی و تاریخ ادبی اصفهان همچنان هویت و اصالت مکانی خود را حفظ کرده است.