مسجد درب جوباره
مسجد درب جوباره
این مسجد که در فرهنگ بومی اصفهان با نام «مسجد پیر پینه‌دوز» یا «پیر پاره‌دوز» نیز شناخته می‌شود، از ابنیهٔ تاریخی و شاخص دورهٔ آغازین صفویه است که در بافت کهن محلهٔ جوباره، حوالی سبزه‌میدان (میدان قیام) و راستهٔ بازار غاز قرار دارد. جوباره به‌عنوان یکی از نخستین هسته‌های زیست‌شهری اصفهان پیش از اسلام و ادوار متقدم اسلامی، بستر تاریخی همزیستی مسالمت‌آمیز مسلمانان و پیروان سایر ادیان به‌ویژه یهودیان بوده و این اثر مذهبی هویت کالبدی شاخصی در مجاورت مزار عارفی عامه‌پسند به همین نام ایجاد کرده است. این بنا به‌واسطهٔ پیشینهٔ تاریخی در ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ش با شمارهٔ ۲۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
بر پایهٔ شواهد کتیبه‌شناختی، بنیان این مسجد به سدهٔ دهم هجری قمری و دوران سلطنت شاه طهماسب اول صفوی بازمی‌گردد. کتیبهٔ ارزشمند سردر بنا گواهی می‌دهد که عمارت مسجد در سال ۹۵۵ق از محل دارایی‌های شخصیِ مهتر محمدعلی، از صاحب‌منصبان و رکاب‌داران بهرام‌میرزا صفوی، برادر شاه طهماسب، احداث شده است؛ انتساب بانی به دربار برادر شاه، بیانگر نفوذ دیوان‌سالاران و درباریان وقت در بازآفرینی فضاهای مذهبی محلات تاریخی اصفهان، پیش از تمرکز رسمی پایتخت در این شهر است.
عنصر هنری برجستهٔ این اثر، سردر مقرنس‌کاری‌شده و تزئینات کاشی‌کاری معرق آن در بر دارندهٔ کتیبه‌های تاریخی بود که جهت مصون‌ماندن از گزند تخریب‌های ناشی از دگرگونی‌های کالبدی و توسعهٔ معابر پیرامونی در سدهٔ 14ش، از محل اصلی منتزع شد. این سردر کهن هم‌زمان با برخی اجزای معماری دیگر محلات شهر چون سردر مسجد قطبیه و زاویه درب کوشک به محوطهٔ کاخ‌موزهٔ چهل‌ستون انتقال یافت و بر جبههٔ دیواره‌های باغ نصب گردید؛ اقدامی حفاظتی که امکان مطالعهٔ هنر خطاطی و صنعت کاشی‌تراشی مکتب نخست صفوی در عهد طهماسبی را برای پژوهشگران تاریخ هنر ایران زنده نگه داشته است.