آرامگاه نظام الملک
آرامگاه خواجه نظام‌الملک
(مشهور به «دارالبطیخ») از مهم‌ترین یادمان‌های معماری و تاریخی دوره سلجوقی در اصفهان است. این آرامگاه در بافت تاریخی شهر، در محدوده میدان امام علی (سبزه میدان)، خیابان ولی‌عصر و کوچه سلطان سنجر جای دارد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ش با شماره ثبت ۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مکان مدفن یکی از برجسته‌ترین وزیران و سیاستمداران تاریخ ایران، خواجه نظام‌الملک طوسی، و نیز سلطان ملکشاه یکم سلجوقی، همسر او و شماری دیگر از شاهان و شاهزادگان سلجوقی است. در روزگار سلجوقیان و در سده 5ق، اصفهان پایتخت پهناورترین امپراتوری جهان اسلام بود که از ماوراءالنهر تا سواحل مدیترانه امتداد داشت. اوج اقتدار و نظم اداری این قلمرو بزرگ، مرهون تدبیر وزارت خواجه نظام‌الملک بود؛ اندیشمندی فرزانه که علاوه‌بر نگارش اثر ماندگار «سیاست‌نامه»، بنیان‌گذار شبکه‌ای از مدارس عالی موسوم به «نظامیه» در شهرهای بزرگ آن روزگار نظیر بغداد، نیشابور، اصفهان و بلخ شد؛ مراکزی علمی که در تربیت بسیاری از بزرگان علم و ادب تاریخ ایران نقشی بنیادین داشتند.
سرنوشت سیاسی این دوره در نیمه‌شب دوازدهم رمضان سال ۴۸۵ق رقم خورد؛ زمانی که خواجه نظام‌الملک در راه بغداد به دست فردی با پوشش دراویش (منسوب به اسماعیلیه) به قتل رسید و طولی نکشید که سلطان ملکشاه نیز در همان سال درگذشت. پیکر هر دو تن به اصفهان منتقل شد و در این محدوده به خاک سپرده شد.
امروزه از این مجموعه وسیع و باشکوه سلجوقی که زمانی محوطه‌ای گسترده را تشکیل می‌داد، بقعه‌ای کوچک متشکل از یک حیاط و ایوان ساده در محله احمدآباد به جای مانده است. این مزار که در میان اهالی به «تربت نظام» و «دارالبطیخ» شهرت دارد، با وجود سادگی ظاهری و دور بودن از پیرایه‌های معماری دوره‌های متأخر، به دلیل جایگاه بی‌بدیل خواجه نظام‌الملک و فرمانروایان سلجوقی در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین، از سندیت و ارزش تاریخی سرشاری برخوردار است.