آیزنهاور، دوایت دیوید (آیک) (۱۸۹۰ـ ۱۹۶۹)
دوایت دیوید (آیک) آیزنهاور Dwight David (\'Ike) Eisenhower | |
---|---|
زادروز |
تکزاس ۱۸۹۰م |
درگذشت | ۱۹۶۹م |
ملیت | امریکایی |
تحصیلات و محل تحصیل | آکادمی نظامی وست پوینت (۱۹۱۵م) |
شغل و تخصص اصلی | دولتمرد |
گروه مقاله | تاریخ جهان |
![](/images/thumb/2/21/10281000-1.jpg/300px-10281000-1.jpg)
آیزِنهاوِر، دوایت دِیوید (آیک) (۱۸۹۰ـ ۱۹۶۹م)(Eisenhower, Dwight David (\'Ike))
سیوچهارمین رئیسجمهور امریکا (۱۹۵۳ـ۱۹۶۰م) از حزب جمهوریخواه. در جنگ جهانی دوم[۱] ژنرال و فرمانده نیروهای متفقین در ایتالیا[۲] (۱۹۴۳م)، سپس فرمانده حملۀ متفقین به اروپا و از اکتبر ۱۹۴۴م فرمانده کل ارتشهای متفقین در غرب بود. در مقام ریاست جمهوری به پیشبرد منافع تجاری در داخل و جنگ سرد[۳] در خارج پرداخت. ریچارد نیکسون[۴] معاون او بود. در تکزاس[۵] زاده شد. در آکادمی نظامی وست پوینت[۶] تحصیل کرد (۱۹۱۵م) و پیش از جنگ جهانی دوم مناصب ستادی و فرماندهی گوناگونی داشت. فرمانده کل نیروهای امریکایی و بریتانیایی در حمله به شمال افریقا در نوامبر ۱۹۴۲م و فرمانده حملۀ متفقین به سیسیل[۷] در ژوئیۀ ۱۹۴۳م بود و تسلیمشدن ایتالیا را در ۸ سپتامبر همان سال اعلام کرد. در دسامبر ۱۹۴۳م فرمانده نیروی اعزامی متفقین برای حمله به اروپا بود و در دسامبر سال بعد به درجۀ ژنرالی نیروی زمینی ارتقا یافت. پس از جنگ، فرماندهِ نیروهای اشغالگر امریکا در آلمان[۸] بود و در بازگشت به امریکا، رئیس ستاد شد. رئیس دانشگاه کلمبیا و ستادهای مشترک نیروهای مسلح (۱۹۴۹ـ۱۹۵۰م) نیز بود. در ۱۹۵۰ فرمانده کل قدرتهای متفقین در اروپا شد و نیروهای دفاعی را در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)[۹] سازماندهی کرد. با استعفا از ارتش (۱۹۵۲م)، برای رسیدن به مقام ریاست جمهوری مبارزه کرد؛ سرانجام انتخاب شد و در دور بعد نیز با آرای بیشتری نسبت به دور قبل، دوباره در انتخابات پیروز شد (۱۹۵۶م). آیزنهاور در دورهای از تَنِش داخلی و بینالمللی، ریاست جمهوری امریکا را در دست داشت؛ اگرچه امریکای پس از جنگ، ثروتمند و روبه رشد بود. مهمترین وقایع دوران ریاست جمهوری او پایان جنگ کره[۱۰]، رشد جنبش حقوق مدنی در امریکا، و جنگ سرد بود. پیشنهاد او برای خلع سلاح و کنترل سلاحهای هستهای، به تشکیل نخستین همایش بینالمللی استفادۀ صلحآمیز از انرژی اتمی با نظارت سازمان ملل متحد[۱۱] در ژنو[۱۲] انجامید (۱۹۵۵م). کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش ایران در دوران ریاست جمهوری او انجام شد.