کانیتسارو، استانیسلائو

کانیتْسارو، اِسْتانیسْلائو (1826 ـ 1910م) Cannizzaro, Stanislao

شیمی‌دان ایتالیایی. نظریۀ آووگادرو دربارۀ تفاوت اتم و مولکول (1811م) را احیا کرد و اوزان اتمی و مولکولی را مبنای محاسبات شیمیایی قرار داد. در زمینۀ شیمی آلی آروماتیک نیز تحقیق می‌کرد. در 1853م، واکنشی را کشف کرد که اکنون به ‌نام او معروف است. او در این واکنش، بنزیل الکل و اسید بنزوئیک را از بنزالدئید به‌دست آورد. در پالرموی سیسیل زاده شد. در پالِرمو، ناپل، و پیزا درس خواند. در انقلاب 1848م سیسیل شرکت کرد و به مرگ محکوم شد، اما به مارسی گریخت (1849م) و از آن‌جا به پاریس رفت. از 1851 تا 1855م، استاد انستیتوی فنی الکساندریا، در پیمون، بود. پس از آن، در جنووا، پالرمو، و رم صاحب کرسی استادی شد. در 1871م، سناتور، و سرانجام معاون رئیس‌جمهور شد.

واکنش کانیتسارو. این واکنش تأثیر محلول الکلی هیدورکسید پتاسیم بر یک آلدئید آروماتیک است. این آلدئید هم‌زمان، هم اکسید و هم احیا شده و از آن الکل و اسید کربوکسیلیک حاصل می‌شود. این واکنش، که نمونه‌ای از واکنش‌های تسهیم نامتناسب است، کاربردهای بسیاری در شیمی آلی سنتزی دارد.

فرضیۀ آووگادرو. کانیتسارو با به‌کار‌بردنِ فرضیۀ آووگادرو (1858م)، خاطرنشان کرد هرگاه وزن مولکولی ترکیبِ فرّاری با اندازه‌گیری چگالی بخار آن تعیین شد، فقط لازم است وزن اتمی یکی از عناصر شرکت‌کننده در ترکیب، در محدوده‌ای دقیق تخمین زده شود و سپس، تعدادی از ترکیبات همان عنصر بررسی شود، چه‌بسا یکی از این ترکیبات یافت شود که فقط یک اتم از آن عنصر داشته باشد و وزن هم‌ارز آن (وزن اتمی تقسیم بر ظرفیتش) با وزن اتمی‌اش یکی شود.

---