بقعه امامزاده محمود

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

بقعه امامزاده محمود

آستان امامزاده سلطان محمود در روستای علوی، واقع در مسیر ارتباطی کاشان به مشهد اردهال و در فاصله حدود 4کیلومتری شرق مشهد اردهال قرار دارد. این اثر تاریخی در ۲۳ مرداد ۱۳۷۸ش با شماره ۲۳۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بر پایه باورهای بومی و سنن محلی، این شخصیت مذهبی فرزند بلافصل امام محمد باقر و برادر سلطان علی بن محمد باقر دانسته می‌شود، هرچند گزارش‌های تاریخی و کتب انساب متقدم درباره جزئیات حضور و درگذشت وی در این ناحیه سکوت کرده‌اند.

هسته اصلی بنا متعلق به سده 10ق و عصر صفوی است. از مهم‌ترین اسناد تاریخی بنا، کتیبه‌ای به خط ثلث سفید بر زمینه لاجوردی است که افزون بر متن صلوات کبیره، نام شاه طهماسب صفوی، تاریخ سال ۹۴۲ق و نام بانی بنا، خواجه شهاب‌الدین علی، را دربردارد. در برخی روایات محلی نیز به تاریخ ۹۵۲ق برای تکمیل بخش‌هایی از بقعه و گنبد اشاره شده که نشان‌دهنده فعالیت‌های ساختمانی پیوسته در عصر صفوی است.

فضای مجموعه شامل ساختمانی با زیربنای تقریبی 2000مترمربع و صحنی با وسعت حدود 500مترمربع است. بر فراز بقعه، گنبدی مخروطی‌شکل با پوشش کاشی‌های فیروزه‌ای برافراشته شده که ارتفاع آن از کف بنا به حدود 14 متر می‌رسد. در محوطه روبروی ایوان اصلی، درخت چنار کهنسالی قرار دارد که از دیرباز به عنوان یکی از نشانه‌های طبیعی و قدمت‌بخش این محوطه شناخته می‌شود.

در فضای داخلی حرم، دیوارهای بقعه دارای تزئینات نقاشی با الگوها و ویژگی‌های هنری دوره صفوی است که در دوره‌های متأخر مورد تثبیت و مرمت قرار گرفته‌اند. بر روی سنگ مزار امامزاده، ضریحی مشبک و چوبی در ابعاد تقریبی سه در سه متر قرار دارد که پیشینه ساخت آن به اواخر عصر قاجار (حدود یک سده و نیم پیش) بازمی‌گردد. ایوان‌ها و فضاهای پیرامونی بقعه نیز در دهه‌های اخیر برای حفظ پایداری بنا و پاسخ‌گویی به نیازهای زائران، تجدید بنا و مرمت شده‌اند.