رضا عباسی (ح ۹۸۰ـ ح ۱۰۴۴ق)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

رضا عبّاسی (ح ۹۸۰ـ ح ۱۰۴۴ق)

رضا عبّاسي
رضا عباسی
زادروز ح ۹۸۰ق
درگذشت ح ۱۰۴۴ق
ملیت ایرانی
شغل و تخصص اصلی نگارگر
شغل و تخصص های دیگر طراح
لقب عباسی
مکتب مکتب اصفهان
آثار جوان و درویش (ح ۱۰۲۳ق)؛ ساقی (ح ۱۰۳۲ق؛ مجموعه هنرهای تزیینی)؛ بزاز (ح قرن ۱۱ق)
گروه مقاله نگارگری و مجسمه سازی ایران

نگارگر و طراح ایرانی. از پایه‌گذاران مکتب اصفهان بود. در دربار شاه‌عباس صفوی هنرآفرینی می‌کرد و در دوران حیاتش، مقام و منزلتی والا داشت. از زندگی و احوال او اطلاع دقیقی دردست نیست؛ احتمالاً همان آقا رضا (کاشانی) است. پیش از دریافت لقب عبّاسی، خود را به نام‌های رضا مصور، رضا، و یا کمینه رضا می‌خوانده است. رضا عبّاسی روشی را در طراحی و قلم‌گیری ابتکار کرد که به یافتن ارزش بیانی خط در نگارگری منجر شد. استفاده از خطوط نرم، روان، و دَوَرانی‌شکلِ برگرفته از کیفیت هماهنگ و پرپیچ‌و‌تاب خط شکسته‌نستعلیق ویژگی کار اوست. در نقاشی‌هایش، از واقع‌گرایی آثار کمال‌الدین بهزاد، و استادش محمدی بسیار تأثیر گرفت. در گرفت‌وگیر، و طراحی جانوران و رعایت تناسبات، حساسیت و توانایی منحصربه‌فردی داشت. با این‌حال در آثارش به طبیعت‌‌پردازی با بهره‌گیری از عمق و پرسپکتیو و یا برجسته‌کاری نپرداخت. در حقیقت با درآمیختن سنّت‌های پیشین نگارگری، و بازنمایی حرکات، حالات و عادات مردمان زمانه‌اش، و جهان واقعی پیرامون خود، شیوه‌ای را بنیاد نهاد که تا آن زمان در نقاشی ایران سابقه نداشت. شاگردانش، ازجمله شفیع عبّاسی، معین مصوّر، محمد یوسف و افضل‌الحسینی، با بهره‌گیری از روش استاد، شاهکارهایی پدید آوردند. رضا عبّاسی از رنگ‌های محدودتری نسبت به پیشینیان خود بهره گرفت، و برای اولین‌بار از فام‌های خاکستری در کنار دیگر رنگ‌ها استفاده کرد. نقاشی بر روی رقعه، و تک‌برگ‌های جداشده از متن کتاب از دیگر دستاوردهای مهم اوست؛ لیکن کتاب‌هایی همچون شاهنامۀ فردوسی، و دیوان امیرعلی‌شیر نوایی را نیز مصّور ساخت. برخی از نقاشی‌های دیواریِ کاخ چهل‌ستون و عالی‌قاپو، در اصفهان، را نیز به او نسبت داده‌اند. ازجمله آثارش عبارت‌اند از: جوان و درویش (ح ۱۰۲۳ق)، ساقی (ح ۱۰۳۲ق، مجموعۀ هنرهای تزیینی)، بزاز (ح قرن ۱۱ق)، شاه‌عباس و حکیم شمسا محمد (ح۱۰۴۲ق)، پیرمرد کاتب (ح ۱۰۳۵ق)، دو دلداده (ح ۱۰۳۹ق) و جوان لمیده و یک قوچ (ح ۱۰۴۰ق).