پل دختر (میانه)
پل دختر (میانه)
(یا: «پل شکسته») در استان آذربایجان شرقی، در فاصله 20کیلومتری جنوبشرقی شهرستان میانه، در شرق کوه قافلانکوه. این پل دارای سه چشمه بزرگی است که چشمه وسطی هم بلندتر و هم عریضتر است و به این علت از وسط پل بطرفین دارای شیب است. آببرهای طرفین چشمه بزرگ از سنگ و بصورت مثلثی است. دهلیزها و کنودهایی در اطراف چشمه بزرگ به چشم میخورد که بوسیله دو نیم ستون چند ضلعی به استقامت پل میافزاید. مصالح بهکاررفته در پل دختر، عمدتاً سنگهای تراشخورده و ملاتهای گچ و آهک هستند؛ ترکیبی که در معماری دورههای میانی ایران، بهویژه دوران اسلامی و حتی پیش از آن، رایج بوده است. پایهها به شکلی هندسی و خَشکچین طراحی شدهاند تا بتوانند فشار آب و جریانهای سهمگین رودخانه قزلاوزن را مهار کنند. آنچه امروز باقی مانده، تنها بخشی از پل اصلی است؛ اما همین بقایا نیز نشان میدهد که پل دختر دارای دهانهای بزرگ و ارتفاعی قابلتوجه بوده و در زمان خود یکی از مهمترین گذرگاههای منطقه به شمار میرفته است. فرسایشهای ناگهانی، سیلابها، و تغییر مسیر آب باعث شدهاند که پل به مرور تخریب شود و لقب «پل شکسته» در میان مردم رواج پیدا کند.
اهمیت پل دختر میانه تنها در جنبه معماری یا تاریخی آن خلاصه نمیشود. قرار گرفتن این پل در محل تلاقی رودخانه و صخرههای طبیعی، آن را به نقطهای استراتژیک تبدیل کرده بود. کاروانهایی که از زنجان، هشترود و یا مراغه به سمت میانه میآمدند، ناچار بودند از این گذرگاه عبور کنند؛ از همین رو همواره نگهبانی و کنترل آن اهمیت زیادی داشته است.