پرش به محتوا

ادبیات کودکان: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
ادبیات کودکان (children\'s literature)<br /> '''آثار ویژۀ کودکان'''. قدیمی‌ترین کتاب مصوّر کودکان به انگلیسی ''گودی دو کفشی''<ref>''Goody Two Shoes''</ref> (۱۷۶۵) است، که احتمالاً نوشتۀ [[گلدسمیت، اولیور (۱۷۲۸ـ۱۷۷۴)|اولیور گلدسمیت]]<ref>Oliver Goldsmith</ref> است. قصه‌های پریان<ref>Fairy tales</ref> در اصل بخش کوچکی از ادبیات غیرمکتوب بودند و به نویسندگانی چون [[پرو، شارل (۱۶۲۸ـ۱۷۰۳)|شارل پرو]]<ref>Charles Perrault</ref>، که برای نخستین‌بار آن‌ها را جمع‌آوری کرده‌اند، نسبت داده می‌شوند. در قرن ۱۹ چند نویسنده، ازجمله [[آندرسن، هانس کریستیان (۱۸۰۵ـ۱۸۷۵)|هانس کریستیان آندرسن]]<ref>Hans Christian Andersen</ref>، داستان‌هایی از نوع قصۀ پریان نوشتند و سایر نویسندگان، مثل [[گریم، برادران|برادران گریم]]<ref>Grimm brothers</ref>، داستان‌های موجود را گردآوری و در مواردی اقتباس کرده‌اند.
ادبیات کودکان (children\'s literature)<br /> '''آثار ویژۀ کودکان'''. قدیمی‌ترین کتاب مصوّر کودکان به انگلیسی ''گودی دو کفشی''<ref>''Goody Two Shoes''</ref> (۱۷۶۵) است، که احتمالاً نوشتۀ [[گلدسمیت، اولیور (۱۷۲۸ـ۱۷۷۴)|اولیور گلدسمیت]]<ref>Oliver Goldsmith</ref> است. قصه‌های پریان<ref>Fairy tales</ref> در اصل بخش کوچکی از ادبیات غیرمکتوب بودند و به نویسندگانی چون [[پرو، شارل (۱۶۲۸ـ۱۷۰۳)|شارل پرو]]<ref>Charles Perrault</ref>، که برای نخستین‌بار آن‌ها را جمع‌آوری کرده‌اند، نسبت داده می‌شوند. در قرن ۱۹ چند نویسنده، ازجمله [[آندرسن، هانس کریستیان (۱۸۰۵ـ۱۸۷۵)|هانس کریستیان آندرسن]]<ref>Hans Christian Andersen</ref>، داستان‌هایی از نوع قصۀ پریان نوشتند و سایر نویسندگان، مثل [[گریم، برادران|برادران گریم]]<ref>Grimm brothers</ref>، داستان‌های موجود را گردآوری و در مواردی اقتباس کرده‌اند.


'''قرن ۱۹'''. نخستین داستان‌های کودکان اهداف اخلاقی داشتند؛ این امر به‌ویژه در قرن ۱۹،‌ صرف‌نظر از کتاب‌های بی‌همتای ''آلیس''<ref>''Alice''</ref>، اثر [[کارول، لوییس (۱۸۳۲ـ۱۸۹۸)|لوئیس کارول]]<ref>Lewis Carroll</ref>، صادق است. اواخر قرن ۱۹، با ظهور لوئیس کارول، بئاتریکس پاتر<ref>Beatrix Potter</ref>، [[کینگزلی، چارلز (۱۸۱۹ـ۱۸۷۵)|چارلز کینگزلی]]<ref>Charles Kingsley</ref>، و [[بری، جی ام (۱۸۶۰ـ۱۹۳۷)|جِی ام بَری]]<ref>J M Barrie</ref>، دوران درخشان ادبیات کودکان در بریتانیای کبیر بود. این قرن، با ظهور هنرمندانی چون [[گرینوی، کیت (۱۸۴۶ـ۱۹۰۱)|کیت گرینوِی]]<ref>Kate Greenaway</ref> و [[کالدکت، رندولف (۱۸۴۶ـ۱۸۸۶)|رندولف کالدکت]]<ref>Randolph Caldecott</ref>، عصر زرین کتاب‌های مصوّر کودکان نیز بود. ''زنان کوچک''<ref>''Little Women''</ref> (۱۸۶۹) و دنباله‌های آن، اثر [[الکوت، لوئیزا می|لوئیزا مِی اَلکوت]]<ref>Louisa May Alcott</ref>، در امریکا خوانندگان فراوانی یافتند.
'''قرن ۱۹'''. نخستین داستان‌های کودکان اهداف اخلاقی داشتند؛ این امر به‌ویژه در قرن ۱۹،‌ صرف‌نظر از کتاب‌های بی‌همتای ''آلیس''<ref>''Alice''</ref>، اثر [[کارول، لوئیس|لوئیس کارول]]<ref>Lewis Carroll</ref>، صادق است. اواخر قرن ۱۹، با ظهور لوئیس کارول، بئاتریکس پاتر<ref>Beatrix Potter</ref>، [[کینگزلی، چارلز (۱۸۱۹ـ۱۸۷۵)|چارلز کینگزلی]]<ref>Charles Kingsley</ref>، و [[بری، جی ام (۱۸۶۰ـ۱۹۳۷)|جِی ام بَری]]<ref>J M Barrie</ref>، دوران درخشان ادبیات کودکان در بریتانیای کبیر بود. این قرن، با ظهور هنرمندانی چون [[گرینوی، کیت (۱۸۴۶ـ۱۹۰۱)|کیت گرینوِی]]<ref>Kate Greenaway</ref> و [[کالدکت، رندولف (۱۸۴۶ـ۱۸۸۶)|رندولف کالدکت]]<ref>Randolph Caldecott</ref>، عصر زرین کتاب‌های مصوّر کودکان نیز بود. ''زنان کوچک''<ref>''Little Women''</ref> (۱۸۶۹) و دنباله‌های آن، اثر [[الکوت، لوئیزا می|لوئیزا مِی اَلکوت]]<ref>Louisa May Alcott</ref>، در امریکا خوانندگان فراوانی یافتند.


'''داستان‌های پرماجرا'''. غالباً برای کودکان پرکشش بوده‌اند؛ حتی اگر برای بزرگسالان نوشته شده باشند. برخی از این داستان‌ها عبارت‌اند از ''رابینسون کروزوئه''<ref>''Robinson Crusoe''</ref>، نوشتۀ [[دفو، دانیل (۱۶۶۰ـ۱۷۳۱)|دانیل دفو]]<ref>Daniel Defoe</ref>؛ سفرهای گالیور<ref>''Gulliver's Travels''</ref>، اثر طنزآمیز [[سویفت، جاناتان (۱۶۶۷ـ۱۷۴۵)|جاناتان سویفت]]<ref>Jonathan Swift</ref>؛ و ''تام سایر''<ref>Tom Sawyer</ref> (۱۸۷۶) و ''هکلبری ‌فین''<ref>''Huckleberry Finn''</ref> (۱۸۸۴)، اثر [[تواین، مارک (۱۸۳۵ـ۱۹۱۰)|مارک تواین]]<ref>Mark Twain</ref>.
'''داستان‌های پرماجرا'''. غالباً برای کودکان پرکشش بوده‌اند؛ حتی اگر برای بزرگسالان نوشته شده باشند. برخی از این داستان‌ها عبارت‌اند از ''رابینسون کروزوئه''<ref>''Robinson Crusoe''</ref>، نوشتۀ [[دفو، دانیل (۱۶۶۰ـ۱۷۳۱)|دانیل دفو]]<ref>Daniel Defoe</ref>؛ سفرهای گالیور<ref>''Gulliver's Travels''</ref>، اثر طنزآمیز [[سویفت، جاناتان (۱۶۶۷ـ۱۷۴۵)|جاناتان سویفت]]<ref>Jonathan Swift</ref>؛ و ''تام سایر''<ref>Tom Sawyer</ref> (۱۸۷۶) و ''هکلبری ‌فین''<ref>''Huckleberry Finn''</ref> (۱۸۸۴)، اثر [[تواین، مارک (۱۸۳۵ـ۱۹۱۰)|مارک تواین]]<ref>Mark Twain</ref>.
خط ۱۲: خط ۱۲:
'''کتاب‌های مصوّر'''. برخی از نویسندگان کودکان خردسال، که داستان‌‌ها و تصاویر با کیفیت عالی را درهم می‌آمیزند، عبارت‌اند از [[سنداک، موریس|موریس سنداک]]<ref>Maurice Sendak</ref> (''چیزهای وحشی کجا هستند''<ref>''Where the Wild Things Are''</ref>، ۱۹۶۳) و کوئنتین بلیک<ref>Quentin Blake</ref> ( ''آقای ماگنولیا''<ref>''Mister Magnolia''</ref>، ۱۹۸۰).
'''کتاب‌های مصوّر'''. برخی از نویسندگان کودکان خردسال، که داستان‌‌ها و تصاویر با کیفیت عالی را درهم می‌آمیزند، عبارت‌اند از [[سنداک، موریس|موریس سنداک]]<ref>Maurice Sendak</ref> (''چیزهای وحشی کجا هستند''<ref>''Where the Wild Things Are''</ref>، ۱۹۶۳) و کوئنتین بلیک<ref>Quentin Blake</ref> ( ''آقای ماگنولیا''<ref>''Mister Magnolia''</ref>، ۱۹۸۰).


'''ادبیات کودکان در ایران'''. سابقۀ ادبیات کودکان، به معنای امروزی، یعنی کتاب‌هایی که خاص کودکان (و نوجوانان) نوشته و تصویرپردازی شده باشد، به اوایل قرن حاضر می‌رسد. در ۱۳۰۸ش، [[باغچه بان، جبار (ایروان ۱۲۶۴ـ تهران ۱۳۴۵ش)|جبّار باغچه‌بان]] مجموعه‌ای از آثار منظوم و منثور کودکانۀ ایرانی فارسی را چاپ کرد. در ۱۳۱۵ش، [[وزیری، علینقی (تهران ۱۲۶۶ـ همان جا ۱۳۵۸ش)|علی‌نقی وزیری]] مجموعه‌ای از داستان‌ها و شعرهای کودکانه را ترجمه، گردآوری و منتشر کرد. [[صبحی مهتدی، فضل الله ( ـ تهران ۱۳۴۱ش)|فضل‌الله صبحی مهتدی]]، در ۱۳۱۵ش، به گردآوری افسانه‌های عامیانۀ ایران پرداخت و این مجموعه‌ها در ردۀ ادبیات کودکان در ایران قرار گرفتند. از این سال به‌بعد ناشران تهرانی کتاب‌های غیرکودکانه‌ای که نامشان شبیه به نام‌های کودک‌پسند بود نیز چاپ کردند؛ مانند ''موش و گربه''، اثر [[عبید زاکانی، عبیدالله ( ـ قزوین ۷۷۲ق)|عبید زاکانی]]، ''عاق والدین''، و ''چهل طوطی''. ازجمله نخستین سازندگان شعرهای مستقل برای کودکان ایران عبارت بودند از [[ایرج میرزا]] (۱۲۵۳ـ۱۳۰۴ش)، حاجی [[دولت آبادی، یحیی (اصفهان ۱۲۴۱ـ تهران ۱۳۱۸ش)|میرزایحیی دولت‌آبادی]] (۱۲۷۹ـ۱۳۱۸ش)، [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|محمدتقی بهار]] (۱۲۶۶ـ۱۳۳۰ش)، و [[اعتصامی، پروین (تبریز ۱۲۸۵ـ تهران ۱۳۲۰ش)|پروین اعتصامی]] (۱۲۸۵ـ۱۳۲۰ش). [[بهرنگی، صمد (تبریز ۱۳۱۸ـ ۱۳۴۷ش)|صمد بهرنگی]] نیز داستان‌هایی برای کودکان و نوجوانان نوشته که پرآوازه‌ترین آن‌ها ''ماهی سیاه کوچولو'' است. از دهۀ ۱۳۴۰ به‌بعد، انتشار کتاب‌های کودکان در ایران افزایش یافت که غالباً ترجمۀ آثار خارجی بودند. در دهۀ ۱۳۴۰، دو مؤسسه مهم برای بهبود کیفیت ادبیات کودکان در ایران دایر شد: شورای کتاب کودک، و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ادبیات کودکان و نوجوانان ایران پس از انقلاب اسلامی ایران نیز راه خود را ادامه داده و کتاب‌های بسیاری در این زمینه تألیف و ترجمه شده است.
'''ادبیات کودکان در ایران'''. سابقۀ ادبیات کودکان، به معنای امروزی، یعنی کتاب‌هایی که خاص کودکان (و نوجوانان) نوشته و تصویرپردازی شده باشد، به اوایل قرن حاضر می‌رسد. در ۱۳۰۸ش، [[باغچه بان، جبار (ایروان ۱۲۶۴ـ تهران ۱۳۴۵ش)|جبّار باغچه‌بان]] مجموعه‌ای از آثار منظوم و منثور کودکانۀ ایرانی فارسی را چاپ کرد. در ۱۳۱۵ش، [[وزیری، علینقی (تهران ۱۲۶۶ـ همان جا ۱۳۵۸ش)|علی‌نقی وزیری]] مجموعه‌ای از داستان‌ها و شعرهای کودکانه را ترجمه، گردآوری و منتشر کرد. [[صبحی مهتدی، فضل الله|فضل‌الله صبحی مهتدی]]، در ۱۳۱۵ش، به گردآوری افسانه‌های عامیانۀ ایران پرداخت و این مجموعه‌ها در ردۀ ادبیات کودکان در ایران قرار گرفتند. از این سال به‌بعد ناشران تهرانی کتاب‌های غیرکودکانه‌ای که نامشان شبیه به نام‌های کودک‌پسند بود نیز چاپ کردند؛ مانند ''موش و گربه''، اثر [[عبید زاکانی، عبیدالله ( ـ قزوین ۷۷۲ق)|عبید زاکانی]]، ''عاق والدین''، و ''چهل طوطی''. ازجمله نخستین سازندگان شعرهای مستقل برای کودکان ایران عبارت بودند از [[ایرج میرزا]] (۱۲۵۳ـ۱۳۰۴ش)، حاجی [[دولت آبادی، یحیی (اصفهان ۱۲۴۱ـ تهران ۱۳۱۸ش)|میرزایحیی دولت‌آبادی]] (۱۲۷۹ـ۱۳۱۸ش)، [[بهار، محمدتقی (مشهد ۱۲۶۵ـ تهران ۱۳۳۰ش)|محمدتقی بهار]] (۱۲۶۶ـ۱۳۳۰ش)، و [[اعتصامی، پروین (تبریز ۱۲۸۵ـ تهران ۱۳۲۰ش)|پروین اعتصامی]] (۱۲۸۵ـ۱۳۲۰ش). [[بهرنگی، صمد (تبریز ۱۳۱۸ـ ۱۳۴۷ش)|صمد بهرنگی]] نیز داستان‌هایی برای کودکان و نوجوانان نوشته که پرآوازه‌ترین آن‌ها ''ماهی سیاه کوچولو'' است. از دهۀ ۱۳۴۰ به‌بعد، انتشار کتاب‌های کودکان در ایران افزایش یافت که غالباً ترجمۀ آثار خارجی بودند. در دهۀ ۱۳۴۰، دو مؤسسه مهم برای بهبود کیفیت ادبیات کودکان در ایران دایر شد: شورای کتاب کودک، و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ادبیات کودکان و نوجوانان ایران پس از انقلاب اسلامی ایران نیز راه خود را ادامه داده و کتاب‌های بسیاری در این زمینه تألیف و ترجمه شده است.


<br />
<br />
۴۷٬۷۸۷

ویرایش