ایتالیا: تفاوت میان نسخه‌ها

'''مردم و تاریخ'''. جمعیت ایتالیا 58,947,905 نفر است (2024) و تراکم نسبی آن به 195.7 نفر در کیلومتر مربع می‌رسد. ۶۷.۵ درصد جمعیت شهرنشین هستند. نژاد مردم ایتالیا تقریباً یک‌دست است و اکثر آنان زادۀ ایتالیا یا ایتالیایی‌تبارند و اکثر نزدیک به اتفاق آنان به زبان ایتالیایی گفتگو می‌کنند و عمدتاً پیرو کلیسای [[کاتولیک]] هستند. ایتالیایی‌ها از روزگار باستان مردمی هنرمند و صاحب ذوق بوده‌اند. [[معماری]]، [[نقاشی]]، [[ادبیات]]، و [[موسیقی]] ازجمله هنرهایی است که این مردم به‌شدت به آن علاقه‌مندند. تنوّع فرهنگ ایتالیایی، که تا حدی زاییدۀ مرزهای جغرافیایی و محدودیت‌های طبیعی است، عمدتاً از یونانی‌ها، اتروسکن‌ها، عرب‌ها، [[نورمان ها|نورمان‌ها]] و لومباردیایی‌ها اقتباس شده است. در قرن ۱۳پ‌م اقوام مختلف ساکن اروپای مرکزی در سرزمینی ساکن شدند که به ایتالیا موسوم است. در حدود ۹۰۰پ‌م اتروسک‌ها در ساحل رود پو ساکن شدند و یونانی‌ها نیز نواحی جنوبی ایتالیا را برای سکونت برگزیدند. در اواخر قرن ۶پ‌م، سلت‌ها به ایتالیا تاختند و اتروسک‌ها را از درۀ پو بیرون کردند و به‌سوی جنوب عقب راندند. اتروسک‌ها با اقوام دیگری که در آن نواحی ساکن بودند درآمیختند و امپراتوری بزرگ روم را پایه‌گذاری کردند. این امپراتوری که به مرور وسعت بسیاری یافته بود، در ۳۹۵م به دو امپراتوری روم غربی و روم شرقی تقسیم شد. امپراتوری روم غربی که پایتخت آن شهر رُم بود تا ۴۷۶م ادامه یافت و امپراتوری روم شرقی (بیزانس) تا ۱۴۵۳م، (زمان تصرف شهر [[قسطنطنیه]] به‌دست سلطان محمد فاتح) دوام آورد. امپراتوری روم شرقی در اوایل قرن ۵م به ایتالیا تاخت و آن‌جا را تصرّف کرد و در ۵۶۸م لومباردها به نواحی شمالی ایتالیا حمله کردند و به‌مرور بر سراسر این کشور، به‌جز ایالات پاپی، رم، و کرانه‌های جنوبی، مسلّط شدند. پاپ که در معرض تهدید لومباردها بود، در نیمۀ اول قرن ۸م از فرانسه یاری طلبید. شارلمانی لومباردها را مغلوب نمود و در ۸۰۰م با عنوان امپراتوری روم غربی تاج‌گذاری کرد. امپراتوری روم غربی در ۸۴۰م تجزیه شد و ایتالیا تحت سلطۀ [[لوتار اول]] درآمد. در ۹۶۲م، اوتوی اول، پادشاه آلمان، به‌دعوت پاپ به ایتالیا حمله کرد و امپراتوری مقدس روم را بنیاد نهاد که از اتحاد آلمان و ایتالیا تشکیل شده بود. در قرن ۱۱م ایتالیا نخست به تصرف نورمان‌ها درآمد و اندکی بعد تحت سلطۀ خاندان [[هوهنشتاوفن]] قرار گرفت و بعدها به کشورهای مستقل کوچکی همچون [[ونیز]] و جنووا مبدل شد. ایتالیا از ۱۴۹۴م درگیر جنگ‌های گوناگون بود و در ۱۸۰۵ رسماً تحت سلطنت [[ناپلئون اول]]، امپراتور فرانسه، قرار گرفت. میهن‌پرستان ایتالیایی که به چاره‌اندیشی و مبارزه علیه سلطۀ بیگانگان وادار شده بودند در ۱۸۴۸ به نتیجه رسیدند و به کوشش [[ویکتور امانویل اول|ویکتور امانوئل]]، [[کاوور، کامیلو (۱۸۱۰ـ۱۸۶۱)|کاوور]]، و [[گاریبالدی، جوزپه (۱۸۰۷ـ۱۸۸۲)|گاریبالدی]] یکپارچگی میهن خود را تأمین کردند. ویکتور امانوئل در ۱۸۶۱ به سلطنت ایتالیا رسید و این کشور در اوایل قرن ۲۰ به یکی از قدرت‌های استعماری اروپا مبدّل شد و [[سومالی لند|سومالی‌لند]]، [[اریتره]]، و [[لیبی]] را به متصرّفات خود افزود. ایتالیا در [[جنگ جهانی اول]] به [[متفقین]] پیوست و پس از پایان جنگ تیرول جنوبی، تریست، [[ایستریا]]، جزایر دالماسی، و [[دودکانز]] را نیز به‌دست آورد. [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]، از حزب فاشیست، در ۱۹۲۲ به نخست‌وزیری ایتالیا رسید و به اصلاحاتی دست زد و [[اتیوپی]] را به متصرّفات ایتالیا افزود و [[آلبانی]] را نیز در ۱۹۳۹ ضمیمۀ این کشور کرد. ایتالیا در همان سال به‌منزلۀ متحد آلمان رسماً وارد جنگ جهانی دوم شد. در ۱۹۴۳م همۀ متصرّفات افریقایی خود را از دست داد و نظام حکومتی آن پس از پایان جنگ به جمهوری مبدّل شد. این کشور در ۱۹۴۹ به پیمان آتلانتیک شمالی پیوست؛ در ۱۹۵۵ به عضویت [[سازمان ملل متحد]] درآمد و به‌مرور در شمار قدرت‌های صنعتی اروپا قرار گرفت. ایتالیا اکنون از اعضای فعّال اتحادیۀ اروپا است.