آرامگاه مجلسی

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

آرامگاه مجلسی

(یا: بقعه علامه مجلسی)، بنایی تاریخی واقع در زاویه شمال‌غربی مسجد جامع عتیق اصفهان است که به عنوان بخشی از این مجموعه تاریخی، ذیل شماره ثبت ملی ۹۵ قرار دارد. این آرامگاه مدفن ملا محمدتقی بن مقصودعلی اصفهانی مشهور به «مجلسی اول» ( ـ۱۰۷۰ق) و فرزند نامدارش ملا محمدباقر مجلسی معروف به «مجلسی دوم» (۱۰۳۷ـ۱۱۱۰ یا ۱۱۱۱ق)، از برجسته‌ترین فقها و محدثان عصر صفوی و مؤلف دایرةالمعارف روایی «بحارالأنوار»، به همراه شماری از عالمان و منسوبان این خاندان است.

هسته ساختار آرامگاه در اواخر عهد صفوی شکل گرفت و در دوره‌های بعد، به‌ویژه در عصر قاجار، دستخوش مرمت و تزئینات افزوده شد. ازاره‌های داخلی بقعه با کاشی‌کاری تزئین یافته و سطوح بالاتر دیوارها و سقف پوشیده از نقاشی‌های سنتی، گچ‌بری و آینه‌کاری‌های متأخر است. در میان ترنج‌ها و قاب‌بندی‌های آینه‌کاریِ بدنه، دو شمایل نقاشی‌شده منسوب به علامه محمدباقر مجلسی به چشم می‌خورد که نشان‌دهنده سنت تصویرنگاری عالمان دینی در هنر دوره قاجار است. بر مزار این دو شخصیت، ضریح‌های مشبک و سنگ‌های مرمرین نفیسی با خطوط ثلث و نستعلیق حاوی ادعیه، آیات قرآن و اشعار مرثیه قرار دارد.

از عناصر شاخص وابسته به این بنا، درِ چوبی منبت‌کاری ورودی آرامگاه از جانب مسجد جامع است که کتیبه‌ای از آیات سوره نور به خط ثلث بر آن نقش بسته و رقم خوشنویس برجسته عهد صفوی، «صحیفی جوهری شیرازی»، بر پیکره آن به یادگار مانده است. همچنین در جنب سردر ورودی بقعه، سقاخانه‌ای تاریخی به تاریخ ۱۰۹۳ق وجود دارد که احداث آن مقارن با سال‌های پایانی حیات علامه مجلسی و اوج شکوفایی سنت‌های وقفی مذهبی در اصفهانِ عصر صفوی بوده است. پیوند فضایی این بقعه با مسجد جامع عتیق و سبقه علمی مدفونان، آن را از سده یازدهم هجری تاکنون به یکی از کانون‌های مذهبی و زیارتی بافت کهن اصفهان بدل ساخته است.