آرامگاه میرزا رفیعا

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

آرامگاه میرزا رفیعا

(شناخته‌شده با عنوان تکیه میرزا رفیعا)، بقعه‌ای تاریخی از دوره صفوی در مجموعه گورستانی تخت فولاد اصفهان است که در ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ش با شماره ۹۰۹۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این بنا مدفن سید امیر اسماعیل، مشهور به میرزا رفیعای نائینی، از حکما، فقها و متکلمان برجسته حوزه فلسفی اصفهان در سده 11ق و از چهره‌های صاحب‌نفوذ علمی در دوره سلطنت شاه صفی، شاه عباس دوم و شاه سلیمان صفوی است.

بنای آرامگاه به فرمان شاه سلیمان صفوی بر فراز مزار این عالم دینی احداث شد. در تحولات کالبدی شهر اصفهان در دوران پهلوی، با احداث فرودگاه قدیم در بخش شرقی تخت فولاد، موقعیت مکانی این اثر در حاشیه فرودگاه سابق قرار گرفت؛ امری که به تدریج آن را از بافت پیوسته دیگر تکایای تخت فولاد متمایز و تا حدی منفرد ساخت. بنا پس از دوره‌ای آسیب‌دیدگی، تحت نظارت اداره باستان‌شناسی وقت مرمت بنیادین شد و عملیات تثبیت و بازسازی آن در سال ۱۳۳۷ش به پایان رسید.

از دیدگاه معماری، بقعه میرزا رفیعا ساختاری هشت‌ضلعی با گنبدی منفرد بر فراز اتاق مرکزی است. طاق‌نماها و بازشوهای متقارن، تناسبات ارتفاعی سنجیده و کاربندی‌های فضای زیر گنبد از ویژگی‌های معماری این اثر به شمار می‌روند. سنگ‌مزار نفیس درون بقعه از مهم‌ترین اسناد تاریخی اثر است که کتیبه نقرشده بر آن تاریخ درگذشت میرزا رفیعا در سال ۱۰۸۲ق را نشان می‌دهد و با خط خوش و نقوش تزئینی، سندی متقن از هنر سنگ‌تراشی و احترامات درباری نسبت به علمای مکتب اصفهان در واپسین دهه‌های حکومت صفویان محسوب می‌شود.