آرامگاه بابا افضل کاشانی
آرامگاه بابا افضل کاشانی
| آرامگاه بابا افضل کاشانی | |
|---|---|
| نام فارسی | آرامگاه بابا افضل کاشانی |
| کشور | ایران |
| استان | اصفهان |
| موقعیت | روستای مرق کاشان |
| کاربری | آرامگاه |
| مشخصات معماری | گنبدخانه‌ای چهارگوش با گنبد رُک هرمی‌شکل |
| زمان ساخت | دوره ایلخانان |
آرامگاه افضل‌الدین محمد بن حسین مَرَقی کاشانی، مشهور به «بابا افضل کاشانی»، حکیم، عارف و شاعر برجسته نیمه دوم قرن 6 و اوایل قرن 7ق، در روستای کوهستانی مَرَق از توابع بخش برزک شهرستان کاشان (در حدود ۴۲ کیلومتری شمال‌غربی کاشان) قرار دارد. این بنای تاریخی که بر فراز بلندترین نقطه بخش غربی روستا و در دامنه‌ای مشرف به دره و باغستان‌های پیرامون جای گرفته، در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۲۷ش با شماره ۳۷۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با توجه به درگذشت بابا افضل در اوایل سده 7ق، بنیان اولیه و هسته اصلی مقبره را متعلق به دوره ایلخانان می‌دانند که در دوره‌های بعدی، به‌ویژه در عصر صفوی و قاجار، بخش‌هایی به آن افزوده شده و مرمت‌هایی در آن صورت گرفته است. ساختار اصلی آرامگاه از گنبدخانه‌ای چهارگوش تشکیل شده که در مجاورت آن، ایوانی با ستون‌های چوبی رو به چشم‌انداز باغ‌های روستا امتداد یافته است. بر فراز این گنبدخانه، گنبدی رُک و هرمی‌شکل به صورت دوازده‌ترک بر روی گریوی (ساقه‌ای) بلند استوار گشته که سطح بیرونی آن با کاشی‌های فیروزه‌ای پوشیده شده است.
فضای داخلی بقعه، اصالت هنری سده 7ق را در خود حفظ کرده و دارای محراب و تزئینات گچ‌بری برجسته و نفیسی شامل نقوش گل‌وبوته، طرح‌های اسلیمی و کتیبه‌هایی به خط کوفی است. همچنین بر دیواره‌های درونی بنا، یادگارنوشته‌های متعددی از ادوار گوناگون تاریخی بر جای مانده است. در میانه حرم و بر روی مرقد بابا افضل، صندوقی چوبی و منبت‌کاری‌شده قرار دارد که کتیبه تاریخی آن سال ۹۱۲ق را نشان می‌دهد و گواه ساخت این صندوق در اوایل دوره صفویه است. افزون بر این، کتیبه دیگری با تاریخ ۱۱۰۱ق در بنا موجود است که از انجام تعمیرات و اقدامات مرمتی گسترده در اواخر عهد صفوی حکایت دارد. در کنار مزار بابا افضل، قبر دیگری با پوشش کاشی دیده می‌شود که در منابع و روایات محلی به یکی از سلاطین زنگبار منسوب است؛ شخصیتی که بنا بر روایت‌های مشهور، در جریان سفر خود به ایران شیفته مقام علمی و معنوی این حکیم کاشانی شد، تا پایان عمر در سلک مریدان و ملازمان او در مَرَق زیست و در جوار مراد خویش به خاک سپرده شد.