دروازه های یزد
| دروازه‌های یزد | |
|---|---|
| نام فارسی | دروازه‌های یزد |
| کشور | ایران |
| استان | یزد |
| موقعیت | دروازۀ مهریز در ابتدای راه یزد ـ مهریز و روبه روی مسجد بیاق نزدیک مصلی کبیر و محلۀ سر ریگ، دروازۀ کوشک نو در حدود گورستان سَرچَم در محلۀ شیخ داد، دروازۀ درب کیا روبه‌روی مسجد حظیره، دروازه‌های مصلی یا چهار منار در حدود جنت‌آباد کنونی، دروازۀ اصفهان در ابتدای راه یزد ـ اصفهان و دروازۀ بافق در ابتدای راه یزد ـ بافق |
| زمان ساخت | قرن چهارم هجری و دورۀ دیلمیان یا آل کاکویه |
دروازه‌های یزد
قدیمی‌ترین دروازه‌های ثبت‌شدۀ شهر یزد، با نام‌های مهریجرد، کوشک نو و درب کیا به قرن چهارم هجری و دورۀ دیلمیان یا آل کاکویه تعلق داشته‌اند. چند قرن بعد، در دورۀ اتابکان یزد، چهار دروازه با نام‌های مادرامیر، ایلچی‌خان، سعادت و نو و سیدگل سرخ به آن‌ها افزوده شد. بعدها دروازۀ مهریجرد به دروازۀ مهریز، دروازۀ قطریان به دروازۀ شاهی و دروازۀ درب‌کیا به دروازۀ شیخ داد، دروازۀ حظیره و دروازۀ فتح تغییر نام دادند. دروازۀ قطریان که آب‌انباری از قرن دهم هجری داشت، با قسمتی از دیواره و برج‌ها و یک لنگه از در آهن‌کوبی شده که احتمالاً به دورۀ تیموری تعلق دارد، باقی است. دروازۀ مهریز در ابتدای راه یزد ـ مهریز و روبه روی مسجد بیاق نزدیک مصلی کبیر و محلۀ سر ریگ قرار داشت و تا دهۀ ۱۳۲۰ش به‌طور کامل باقی بود. بقایای آن به اضافه یک در آهن‌کوب با نقش برجستۀ تیراندازان سوار، و پیاده و گروهی فیل‌سوار، در حدود دهۀ ۱۳۵۰ش نزدیک بازارهای افشار و صدری وجود داشت. دروازۀ کوشک نو در حدود گورستان سَرچَم در محلۀ شیخ داد کنونی واقع شده بود. دروازۀ درب کیا روبه‌روی مسجد حظیره، بود و در دورۀ محمدرضا شاه پهلوی هنگام احداث خیابان پهلوی (امام خمینی کنونی) از بین رفت. از آن یک در با کتیبه‌ای آهنی به خط کوفی باقی مانده که نام سازنده و تاریخ ساخت آن را نشان می‌دهد. در دورۀ قاجار دروازه‌های مصلی یا چهار منار در حدود جنت‌آباد کنونی، دروازۀ اصفهان در ابتدای راه یزد ـ اصفهان و دروازۀ بافق در ابتدای راه یزد ـ بافق به دروازه‌های یزد افزوده شدند. دروازه اصفهان بعدها چهار‌راه فرهنگیان را تشکیل داد. نام محله‌های دروازه اصفهان، محله ایلچی‌خان در حدود مسجد جامع یزد، محله سید گل سرخ و محله چهار منار یادآور دروازه‌های قدیمی شهراند.