دیزیچه، شهر
دیزیچه، شهر Dizicheh, city
شهری در مناطق غربی استان اصفهان، بخش مرکزی شهرستان مبارکه، و مرکز دهستان دیزیچه. براساس مصوبۀ مورخ 4 آذر 1372ش وزرای عضو كمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت با تجمیع روستاهای دیزیچه، ونیچه، قلعه ميرزا زمان، نكوآباد و حسن‌آباد ایجاد شده است. دیزیچه با 36کیلومترمربع مساحت و 1660متر ارتفاع در تقاطع جاده‌های زرین‌شهر - دهسرخ و فولادشهر به مبارکه و کرکوند، و در فاصلۀ 370کیلومتری جنوب تهران، 35کیلومتری جنوب غربی اصفهان، و 5کیلومتری شمال مبارکه واقع شده است. آزادراه تهران - قم - کاشان - اصفهان پس از گذر از دیزیچه به مجتمع فولاد مبارکه می‌رسد. این شهر ایستگاه (باری) راه‌آهن و کارخانۀ سیمان دارد. در سرشماری سراسری 1395ش جمعیت آن 18,935نفر بوده است. بیشتر مردم دیزیچه به زبان فارسی (گویش محلی) سخن می‌گویند و شیعۀ دوازده‌امامی‌اند. با وجود کارخانۀ سیمان و مجتمع‌های صنعتی مهم اطراف شهر، بخش زیادی از جمعیت دیزیچه در بخش صنایع (به ویژه حمل و نقل سیمان) کار می‌کنند و این شهر در زمینۀ کشاورزی نیز در منطقه اهمیت دارد. برنج، گندم، جو، تولیدات گلخانه‌ای و صیفی‌جات از مهم‌ترین محصولات کشاورزی این شهر است.
ممکن است نام شهر شکل دگرگون‌شدۀ دژچه (به معنای دژ/ قلعۀ کوچک) باشد. قلعۀ بزی و غارهای قلعۀ بزی (شامل سه غار و پناهگاه صخره‌ای) در کوه مشرف بر حسن‌آباد در شرق شهر دیزیچه قرار دارند. قلعه که از اواخر دورۀ ساسانیان تا دورۀ سلجوقیان مورد استفاده بوده در سال 1346ش و غارها در سال 1384ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. غارهای قلعه بزی مربوط به دوران پارینه‌سنگی (در حدود 40-43هزار سال پیش) هستند، و قدیمی‌ترین سکونتگاه شناخته‌شدهٔ انسان در فلات مرکزی ایران بوده‌اند. جز کوه محلۀ شرقی که به آن اشاره شد، دو کوهستان کم‌ارتفاع و کوچک دیگر در شمال و غرب دزیچه را احاطه کرده و زاینده‌رود نیز از مناطق جنوبی شهر می‌گذرد. این وضعیت توپوگرافی را نیز برخی در وجه تسمیۀ دیزیچه (یعنی شباهتش به دژ) ذکر کرده‌اند. جز قلعه و غارهای بزی، امامزاده سید محمد مربوط به دوره‌های صفویه و قاجار و پهلوی (تاریخ ثبت: 1385ش)، چندین پارک و بوستان، و گذر زاینده‌رود از جاذبه‌های گردشگری شهرستان مبارکه است.