مسجد جامع (اشترجان)
مسجد جامع (اُشتُرجان)
بنای امروز مسجد از آثار دورۀ ایلخانی است، که در شهر ایمان‌شهر، بخش قهدریجان شهرستان فلاورجان در استان اصفهان واقع شده و در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ش با شمارهٔ ۲۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بر محراب گنبدخانه و سردر شرقی آن تاریخ ۷۱۵ق دیده می‌شود. باتوجه به کتیبۀ موجود، بانی مسجدِ فعلی، محمد بن محمود بن علی اُشتُرجانی، از منشیان و مستوفیان سلطان ابوسعید بهادرخان، بوده است. همچنین بر اساس کتیبه‌ای بر سردر شمالی، کاشی‌تراشان و سازندگان تزئینات بنا استاد احمد و حاجی محمد قطّاع تبریزی معرفی شده‌اند و در کتیبهٔ سنگاب تاریخی آن، نام واقفْ «غلامعلی علی‌داد» آمده است. مؤلف کتاب گنجینۀ آثار تاریخی اصفهان بنیان این بنا را از دورۀ سلجوقی دانسته، و نوشته که در طی مرمت بنا، به‌ویژه در زیر تزئینات قرن 8ق سردر اصلی (شمالی)، کتیبه‌ای به خط کوفی و آثاری از آن دوره به‌دست آمده است که گواهی می‌دهد عمارت فعلی حاصل تجدید بنا و الحاقات بر روی شالوده‌ای کهن‌تر است.
این مجموعه حدود ۱۵۰۰ متر مربع وسعت (در ابعاد ۳۰ در ۵۰ متر) دارد و ساختار آن با مصالح خشت و آجر درون حصاری خشتی محصور شده است. مسجد دارای دو ورودی در جبهه‌های شمالی و شرقی است که هیچ‌یک بر محورهای تقارن کالبدی منطبق نیستند، اما این بنا مسجدی دوایوانی بر محور شمالی–جنوبی با حیاطی کوچک است که سه شبستان در شمال، شرق و غرب صحن مرکزی آن گسترده شده‌اند و گنبدخانۀ بزرگ مقصورهٔ آن، پشت ایوان سوی قبله (جنوبی) قرار دارد تا طرح درونی کاملاً بر محور قبله متمرکز گردد. بر سردر ورودی شمالیِ مسجد، تزئینات زیبایی از گچ و سفال لعاب‌دار و بی‌لعاب و تلفیق آجر و کاشی معقلی دیده می‌شود. دو مناره بر فراز این سردر وجود دارد، که بیش از دو سوم آن‌ها تخریب شده‌اند.
مؤلف کتاب گنجینۀ آثار تاریخی اصفهان تاریخ ساخت این مناره‌ها را ۷۱۶ق می‌داند. این مناره‌ها، همچون مناره‌های منارجنبان اصفهان متحرک‌اند و با تکان‌دادن یکی، منارهٔ دیگر به لرزه درمی‌آید. این بنای ارزشمند هم‌اکنون نیز به‌عنوان مصلای نماز جمعه و کانون گردهمایی‌های مذهبی ایمان‌شهر مورد بهره‌برداری قرار دارد.