جنگ های ایران و روس: تفاوت میان نسخه‌ها

عنوان دو سلسله از جنگ‌هایی که بر سر [[گرجستان]] و [[قفقاز، منطقه|قفقاز]] میان دو کشور [[ایران]] و [[روسیه]] درگرفت که به شکست ایران و انعقاد دو قرارداد معروف [[گلستان، عهدنامه|گلستان]] و [[ترکمان چای، عهدنامه|ترکمنچای]] انجامید و متعاقب آن، ایران سرزمین قفقاز را به روسیه واگذار کرد. این جنگ‌ها به دو دوره تقسیم می‌شود:  1) دورۀ اول (1218ـ1228ق) با اعلام تحت‌الحمایگی هراکلیوس دوم، امیر گرجستان، و پرنس گرگین‌خان به دربار تزاری روس، امپراتور روس [[پاول اول]] و سپس پسرش [[الکساندر اول (۱۷۷۷ـ۱۸۲۵)|الکساندر اول]] با اعزام سپاهی به فرماندهی سیسیانوف به اشغال شهرهای قفقاز پرداختند که برخی از حکّام ایرانی، با آن‌ها همکاری و شهرها را تسلیم سپاه روس کردند. فرماندهی سپاه ایران را [[عباس میرزا قاجار]]، ولیعهد برعهده داشت و [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلی‌شاه]] نیز خود دوبار از [[ارس، رودخانه|ارس]] گذشت و به کمک عباس میرزا شتافت. در نیمۀ جنگ، به درخواست شاه و ولیعهد، علمای بزرگ شیعۀ [[عراق]] و ایران فتاوی جهاد بر ضد روس‌ها اعلام کردند. در طی این مرحله از جنگ شکست و پیروزی از آن دو طرف بود. با آغاز حملۀ بزرگ [[ناپلیون اول|ناپلئون]] به روسیه، [[انگلستان]] و روسیه اتحادی بر ضد ناپلئون تشکیل دادند و روسیه درصدد برآمد تا هرچه زودتر جنگ را با ایران پایان بخشد. از این‌رو، طی توافقی پنهانی، افسران انگلیس توپخانۀ ایران، نافرمانی و سپاه ایران را ترک کردند و همزمان سپاه روس نیز در محل [[اصلاندوز]] به سپاه عباس میرزا شبیخون زد که موجب عقب‌نشینی و پراکندگی و شکست سپاه ایران شد. سرانجام با وساطت سر ویلیام گور اوزلی، سفیر انگلیس در ایران، عهدنامۀ گلستان بین دو کشور با شتاب تمام به امضا رسید (9 شوال 1228ق). [[شفیع مازندرانی|میرزا شفیع مازندرانی]]، صدراعظم و میرزا ابوالحسن‌خان ایلچی، وزیر خارجه به نمایندگی از ایران، این قرارداد را امضا کردند. بدین ترتیب این دوره از جنگ‌ها پایان یافت.