آذربایجان، جمهوری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mohammadi2 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
آذربایْجان، جمهوری (Azerbaijan, the Republic of) | آذربایْجان، جمهوری (Azerbaijan, the Republic of) | ||
<br /> [[File:10064600.jpg|thumb| | <br /> [[File:10064600.jpg|thumb|جمهوری آذربایْجان]]'''موقعیت.''' جمهوری آذربایجان در غرب [[آسیا، قاره|آسیا]]<ref>Asia</ref> قرار دارد. از شمال به جمهوری [[گرجستان]]<ref>Georgia</ref> و [[روسیه]]<ref>Russia</ref>، از شرق به [[خزر، دریای|دریای خزر]]، از جنوب به [[ایران]]، و از غرب به کشور [[ارمنستان]]<ref>Armenia</ref> محدود است. بخش برونبومی این کشور ([[نخجوان]]<ref>Nakhchivan</ref>) با ۵,۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت، میان ایران و ارمنستان و [[ترکیه]]<ref>Turkey</ref> قرار دارد. مساحت جمهوری آذربایجان ۸۶,۶۰۰ کیلومتر مربع و پایتخت آن بندرشهر [[باکو]]<ref>Baku</ref> است. | ||
'''سیمای طبیعی.''' کشور آذربایجان کوهستانی است و نیمۀ شمالی و غربی آن را کوههای بلند [[قفقاز، منطقه|قفقاز]]<ref>Caucasus</ref>، که تا شهر باکو امتداد دارد، به زیر پوشش برده و بلندترین نقطۀ کشور، کوه بازاردوز با ارتفاع ۴,۴۶۶ متر، در همین ناحیه واقع است. جلگۀ پهناور کورا و نیز [[دشت مغان]] که از شمال غربی تا جنوب شرقی گسترده است، عمده نواحی مرکزی و شرقی این کشور را تشکیل داده است. رودخانۀ [[کورا، رود|کورا]]<ref>Kura</ref> دشت مزبور را مشروب میکند و پس از آمیختن با رود مرزی [[ارس، رودخانه|ارس]] به دریای خزر میریزد. آبوهوای آذربایجان در دشتهای مرکزی و نواحی پست شرقی خشک و نیمهگرمسیری است. اقلیم آن در زمستان نسبتاً معتدل و در تابستان گرم و گاه مرطوب است و نواحی کوهستانی آن زمستانهای سرد و پربرف و یخبندان دارد. نواحی کوهستانی از جنگلهای نسبتاً انبوه پوشیده شده و جلگههای مرکزی و بخشهای پست شرقی را علفزارهای استپگونه دربر گرفته است. | '''سیمای طبیعی.''' کشور آذربایجان کوهستانی است و نیمۀ شمالی و غربی آن را کوههای بلند [[قفقاز، منطقه|قفقاز]]<ref>Caucasus</ref>، که تا شهر باکو امتداد دارد، به زیر پوشش برده و بلندترین نقطۀ کشور، کوه بازاردوز با ارتفاع ۴,۴۶۶ متر، در همین ناحیه واقع است. جلگۀ پهناور کورا و نیز [[دشت مغان]] که از شمال غربی تا جنوب شرقی گسترده است، عمده نواحی مرکزی و شرقی این کشور را تشکیل داده است. رودخانۀ [[کورا، رود|کورا]]<ref>Kura</ref> دشت مزبور را مشروب میکند و پس از آمیختن با رود مرزی [[ارس، رودخانه|ارس]] به دریای خزر میریزد. آبوهوای آذربایجان در دشتهای مرکزی و نواحی پست شرقی خشک و نیمهگرمسیری است. اقلیم آن در زمستان نسبتاً معتدل و در تابستان گرم و گاه مرطوب است و نواحی کوهستانی آن زمستانهای سرد و پربرف و یخبندان دارد. نواحی کوهستانی از جنگلهای نسبتاً انبوه پوشیده شده و جلگههای مرکزی و بخشهای پست شرقی را علفزارهای استپگونه دربر گرفته است. | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
'''حکومت و سیاست.''' کشور آذربایجان به موجب قانون اساسی ۱۹۹۵م به شیوۀ جمهوری فدرال چندحزبی و یک پارلمان، با نام مجلس ملی اداره میشود که ۱۲۵ نماینده دارد. رئیسجمهور را مردم هر پنج سال یکبار انتخاب میکنند. | '''حکومت و سیاست.''' کشور آذربایجان به موجب قانون اساسی ۱۹۹۵م به شیوۀ جمهوری فدرال چندحزبی و یک پارلمان، با نام مجلس ملی اداره میشود که ۱۲۵ نماینده دارد. رئیسجمهور را مردم هر پنج سال یکبار انتخاب میکنند. | ||
'''مردم و تاریخ.''' جمعیت جمهوری آذربایجان | '''مردم و تاریخ.''' جمعیت جمهوری آذربایجان 10,353,296 نفر است (2022) و تراکم نسبی آن به 117 نفر در کیلومتر مربع میرسد. رشد سالانۀ جمعیت آن ۰.۹ درصد است و ۵۷ درصد جمعیت آن در شهرها زندگی میکنند. جمهوری آذربایجان که تا آغاز قرن ۲۰ ارّان نیز نامیده میشد در روزگار باستان مسکن [[سکاها]] بود و در تابعیت دولت باستانی [[ماد]] قرار داشت و بعدها در ردیف یکی از [[ساتراپ|ساتراپ]]<ref>satrap</ref>های مهم امپراتوری [[هخامنشیان|هخامنشی]] ایران قرار گرفت. با فروپاشی امپراتور هخامنشی (۳۲۸پم) جانشینان اسکندر، [[اشکانیان|اشکانی]]<nowiki/>ها و [[ساسانیان|ساسانی]]<nowiki/>ها بر این خطه فرمانروایی داشتند. اعرابِ مسلمان در ۶۲۴م آنجا را تصرف کردند و ترکان [[سلجوقیان|سلجوقی]] که طی قرنهای ۱۱ و ۱۴م بر این سرزمین حکومت داشتند، فرهنگ و زبان ترکی را در آن سامان رواج دادند. آذربایجان در روزگار [[صفویه|صفویان]] به یکی از نواحی مهم ایران تبدیل شد و در قرنهای ۱۶ تا ۱۸م صحنۀ زدوخورد و جنگهای مکرر بین ایران و عثمانی بود. روسها در آغاز قرن ۱۹م به آنجا دستاندازی و از تصرف ایران خارج کردند و پس از انقلاب اکتبر، جمهوری شوروی سوسیالیستی ماورای قفقاز را تشکیل دادند که شامل آذربایجان، ارمنستان، و گرجستان بود. جمهوری خودگردان مزبور در ۱۹۳۶م منحل شد و جمهوری شوروی آذربایجان پدید آمد. با فروپاشی کشور اتحاد جماهیر [[اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی|شوروی]] در ۳۰ اوت ۱۹۹۱م، جمهوری آذربایجان رسماً به استقلال رسید و در فوریۀ ۱۹۹۲م به عضویت [[سازمان ملل متحد]]<ref>United Nations</ref> درآمد. | ||
| | ||