آسیا، قاره: تفاوت میان نسخه‌ها

'''کرانه‌ها و جزایر'''. الف: کرانه‌های شمالی، که بخشی از اقیانوس شمالگان است، از [[کارا، دریای|دریای کارا]]<ref>Kara Sea</ref>، [[لاپتف، دریای|دریای لاپتف]]<ref>Laptev Sea</ref>، و [[سیبری شرقی، دریای|دریای سیبری شرقی]]<ref>East Siberian Sea</ref> تشکیل شده و دماغۀ چلیوسکین<ref>Chelyuskin Cape</ref>، شمالی‌ترین نقطۀ آن است. جزایر سِوِرنایا زِملیا<ref>Severnaya Zemlya</ref>، مجمع‌الجزایر سیبری جدید<ref>New Siberia</ref>، و [[ورانگل، جزیره|جزیرۀ ورانگِل]]<ref>Wrangel</ref> مهم‌ترین جزایر آب‌های ساحلی آن هستند. ب: کرانه‌های شرقی، یا اقیانوس آرام، از [[برینگ، دریای|دریای برینگ]]، [[اختسک، دریای|دریای اختسک]]، [[ژاپن، دریای|دریای ژاپن]]، [[دریای زرد]]، [[چین، دریای|دریای چین]] شرقی و دریای چین جنوبی پدید آمده و شبه‌جزیرۀ چوکچی آن را از کرانه‌های شمالی جدا می‌کند و شبه‌جزیره‌های [[کامچاتکا، شبه جزیره|کامچاتکا]]، کره، [[مالی، شبه جزیره|مالی]] مهم‌ترین عوارض ساحلی آن محسوب می‌شوند. شرقی‌ترین نقطۀ قارۀ آسیا به نام دماغۀ دژنیووا، در طول جغرافیایی ۱۶۹ درجه و ۴۰ دقیقه قرار دارد و ساخالین، ژاپن، تایوان، و لوزون عمده‌ترین جزایر آن به‌شمار می‌آیند. پ: کرانه‌های جنوبی، یا اقیانوس هند، از خلیج [[تایلند]]، [[بنگال، خلیج|خلیج بنگال]]، [[دریای عرب]]، خلیج عمان، [[خلیج فارس]]، و [[عدن، خلیج|خلیج عدن]] تشکیل شده است و جنوبی‌ترین نقطۀ آن دماغۀ پیای ([[مالزی]]) در عرض جغرافیایی ۵۱ درجه و پانزده دقیقه شمالی جای دارد و [[سری لانکا|سری‌لانکا]]، [[بورنیو|بورنئو]]، و [[سوماترا]] عمده‌ترین جزایر آن هستند. شبه‌جزیره‌های مالی، هند، و [[عربستان، شبه جزیره|عربستان]] عوارض چشمگیر این قسمت را تشکیل می‌دهند. ت: مرزهای غربی از [[دریای سرخ]]، برزخ سوئز، دریای مدیترانه، دریای اژه، دریای سیاه، رشته‌کوه قفقاز<ref>Caucasus Mountains</ref>، کرانه‌های شمال غربی دریای خزر، استپ‌های [[قزاقستان]]، شرق رود [[ولگا]]، و کوه‌های اورال تشکیل یافته و غربی‌ترین نقطۀ آن به نام دماغۀ بابا در غرب [[ترکیه]] قرار دارد. شبه‌جزیرۀ [[آناتولی]] مهم‌ترین عارضۀ ساحلی و جزیرۀ قبرس عمده‌ترین جزیرۀ آن است.

'''تقسیمات سیاسی'''. قارۀ آسیا از ۴۷ کشور به شرح زیر تشکیل می‌شود: افغانستان، آذربایجان، ارمنستان، اندونزی، ایران، اردن، رژیم اشغالگر قدس، امارات متحدۀ عربی، ازبکستان، بحرین، بنگلادش، بوتان، برونئی، پاکستان، تاجیکستان، تایوان، تایلند، ترکیه، ترکمنستان، ژاپن، چین، سوریه، سنگاپور، سری‌لانکا، عراق، عربستان سعودی، عمان، فیلیپین قبرس، قرقیزستان، قزاقستان، قطر، کامبوج، کره شمالی، کرۀ جنوبی، کویت، گرجستان، لائوس، لبنان، مالزی، مالدیو، مغولستان، میانمار (برمه)، پنال، ویتنام، هند و یمن و علاوه بر آن بخش وسیعی از کشور روسیه (سیبری) و نیز بخشی از خاک مصر (صحرای سینا).