موسیقی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

گروهی از موسیقی‌دانان برآمده از مرکز حفظ و اشاعه و گروه موسیقی دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران از اوان وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ با آن همراهی کرده و به شادی پیروزی آن، سرودهای قوی و مؤثری ساختند. واحد موسیقی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در سال‌های ۱۳۵۹ـ۱۳۶۷ش در طی دورۀ دفاع مقدس، سرودهای بسیاری را تولید کرد که در آن‌ها از هنر و دانش فارغ‌التحصیلان هنرستان‌های موسیقی در سال‌های ۱۳۳۰ـ۱۳۵۰ استفاده شد و معدودی از این سرودها از لحاظ هنری و فنی، قابل توجه و شایستۀ ماندگاری هستند. از ۱۳۶۸ موسیقی نفس تازه‌ای گرفت. به‌ویژه موسیقی موسوم به سنتی که بیش از سایر انواع موسیقی در کشور به فضای اعتقادی کشور نزدیک بود و رنگ آشکارتری از تعلق به فضای سنت دینی و علمی داشت. در یک دورۀ دَه‌ساله: ۱۳۶۷ـ۱۳۷۷، بازار تولید موسیقی سنتی اعم از نوار و کنسرت و نیز آموزش سازهای ایرانی، رونق بی‌سابقه‌ای یافت و تورهای طویل‌المدت کنسرت‌های خوانندگان مطرح‌شده در سال‌های بعد از انقلاب همچون [[محمدرضا شجریان (خواننده)|محمدرضا شجریان]] و [[ناظری، شهرام (کرمانشاه ۱۳۲۹ش)|شهرام ناظری]] دور دنیا به‌راه افتاد. هنرستان‌ها مجدداً فعال شدند و بخش موسیقی زیرنظر [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]] با نام مرکز سرود و آهنگ‌های انقلابی (و بعدها مرکز موسیقی ایران، دفتر موسیقی و شعر) به برگزاری جشنواره‌های سراسری فجر اقدام کرد. تاریخچۀ موسیقی در نظام جمهوری اسلامی را باید با توجه به عملکرد نهادهای اداری آن بررسی کرد. چرا که دولت و نهادها و اشخاص موازی دولت در تمام شئون موسیقی، حضور و دخالت داشت. گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبا بعد از حدود ۱۰ سال تعطیلی دوباره آغاز به‌کار کرد و گروه موسیقی برای دانشگاه‌های هنر، دانشگاه آزاد و دانشگاه سوره تأسیس شدند. حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی نیز از ۱۳۶۲ به‌عنوان نهاد خودجوش و انقلابی و مستقل از نهادهای باقی‌ماندۀ عصر پهلوی آغاز به‌کار کرد و طی ۲۵ سال فعالیت مستمر، تأثیرات ارزنده‌ای در معرفی موسیقی‌دانان، تولید آثار و برگزاری جشنواره‌های بزرگ در زمینۀ موسیقی‌ نواحی بر‌جای گذاشت. در ۱۳۷۷، «خانۀ موسیقی» به‌عنوان نخستین نهاد صنفی و مستقل از بدنۀ وزارت ارشاد و بودجۀ دولتی، توسط تنی چند از موسیقی‌دانان تأسیس شد. خانۀ موسیقی طی هشت سال فعالیت، کانون‌های متعددی را تشکیل داد؛ ازجمله کانون‌های نوازندگان، سازسازان، آهنگ‌سازان و پژوهشگران. امّا هیچ‌گاه در مقام سیاست‌گذار و عامل مؤثر در سرنوشت موسیقی کشور نبود و نتوانست اهمیتی که سه مرکز سیاست‌گذار موسیقی کشور (دفتر موسیقی وزارت ارشاد، واحد موسیقی صدا و سیما، و مرکز موسیقی حوزه هنری) داشتند را بیابد. پیش از خانۀ موسیقی، اولین انجمن صنفی موسیقی‌دانان کشور در پوشش وزارت کار و امور اجتماعی شکل گرفته بود، امّا کار آن انجمن با زمینۀ مساعدی برای پیشرفت روبه‌رو نشد. از ۱۳۷۶ نیز کم‌کم زمینۀ انتشار نشریات تخصصی موسیقی در ایران فراهم گردید. نشریات ''هنر موسیقی''، ''مقام''، ''ماهور'' و بعدها ''فرهنگ و آهنگ''، ''گزارش موسیقی'' و فصل‌نامه ''آهنگ''، و نیز چند نشریۀ مخصوص موسیقی پاپ در ایران منتشر شدند. در خارج از کشور نیز دو نشریه ''آوای شیدا'' و ''آوا'' در زمینۀ معرفی موسیقی ایرانی، فعالیت داشتند. موسیقی‌های گوناگون ایران (سنتی شهری، نواحی، سمفونیک و...) با ابعاد بی‌سابقه‌ای در جشنواره‌های خارج از کشور مطرح شدند و در اقصی نقاط جهان، موسیقی ایرانی در پهنه‌ای وسیع معرفی شد که تا پیش از آن سابقه نداشت. آخرین جریانی که بخش سیاست‌گذاران موسیقی در نظام جمهوری اسلامی بدان توجه کردند، موسیقی پاپ و انواع موسیقی‌هایی بود که در بخش‌های عمدۀ مطالب و ابزار اجرا، از فرهنگ‌های غربی (بیشتر با گرایش انگلیسی امریکایی)، الگو می‌‌گیرند. از ابتدای ۱۳۵۸، تولید این نوع موسیقی به‌خاطر ناهمخوانی با روحیۀ سنتی و اهداف اعتقادی، ممنوع اعلام شد و موسیقی‌دانان این شاخه، یا مهاجرت کردند، یا گوشه‌نشین شدند و یا به فعالیت در دیگر ژانرهای موسیقی پرداختند. از اوایل دهۀ ۱۳۷۵ـ۱۳۸۵، تولید موسیقی پاپ با حمایت صدا و سیما و مرکز سرود آهنگ‌های انقلابی وزارت ارشاد، رشد کّمی بی‌سابقه‌ای یافت و ستارگان نوظهور موسیقی پاپ مورد تأیید نظام اسلامی در سینما و ورزش نیز فعالیت کردند و سوژه مجله‌های جوان‌پسند قرار گرفتند. از رخدادهای مهم پس از انقلاب اسلامی منع آوازخوانی زنان بوده و این که همیشه علاوه بر مراکز تصمیم‌گیرنده و ممیزۀ مستقیم حکومتی، نهادها یا اشخاص زیاد نامربوط دیگری در برگزاری کنسرت‌ها یا نشر آلبوم‌ها ممانعت ایجاد کرده‌اند.