Automoderated users، رباتها، دیوانسالاران، checkuser، مدیران رابط کاربری، moderation، Moderators، پنهانگران، مدیران، userexport، سرویراستار
۴۷٬۳۱۳
ویرایش
موسیقی ایران: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
'''دورۀ حکومتهای ایرانی تا تیموریان''' (قرون ۳ تا ۹ق) | '''دورۀ حکومتهای ایرانی تا تیموریان''' (قرون ۳ تا ۹ق) | ||
راتبه نیشابوری (۲۰۵ـ۲۵۹ق) از موسیقیدانان بنام دورۀ [[طاهریان]] است. در دورۀ [[سامانیان]]، توجه به فرهنگ اصیل ایرانی قدرت گرفت و شاعران خنیاگری چون [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] را در حمایت خود پرورد. همچنین فیلسوف موسیقیشناس [[فارابی، ابونصر محمد (فاراب ۲۵۷ـ دمشق ۳۳۸ق)|ابونصر فارابی]] ( ـ۳۳۹ق) صاحب مهارت شایان تحسین در علم و در عمل موسیقی بود و داستانهای شگفتانگیزی از مهارت او در تصرف نفوس انسانی توسط موسیقی را نقل میکنند. افزودن سیم پنجم به [[عود (موسیقی)|عود]] و نیز تألیفاتی مهم در موسیقی را از فارابی دانستهاند. ازجمله، کتاب مهم ''الموسیقیالکبیر'' که در آن به توضیح آلات موسیقی مشهور دورۀ خود و شرح نظام فواصل و پردهها پرداخته است. از دیگر کتب مشهور و مهم در زمینۀ موسیقی ایرانی باید از کتاب مفصل ''الاغانی'' نام برد که ابوالفرج اصفهانی (۳۵۶ق) تألیف کرده و در آن به تفصیل به شرح مقامات موسیقی دورۀ خود، [[ایقاع (موسیقی)|ایقاعات]] و طرز اجرای آنها به انگشتان و شرح احوالات موسیقیدانان مشهور پرداخته است. ''الاغانی'' هنوز هم از مهمترین مراجع در تحقیق پیرامون موسیقی دنیای اسلامی قدیم شمرده میشود و از منابع ارزنده دربارۀ شرح احوال موسیقیدانان ایرانیتبار آن عصر است. ''[[رسایل اخوان الصفا|رسائل اخوان الصفا]]'' نیز به علوم مختلف و ازجمله موسیقی، اشاره دارد و در بحث وزن، مطالب ارزندهای را عنوان کرده و داستانهایی تلمیحوار را دربارۀ وجوه پیدایش موسیقی و سازها، ارائه نموده است. از دیگر دانشمندان بزرگ این دوره باید از [[ابن سینا، حسین بن عبدالله (خرمیثن ۳۷۰ـ همدان ۴۲۸)|ابن سینا]] ( ـ ۴۲۸ق) نام برد. از آثار ابن سینا، بخش موسیقی در کتاب ''[[شفاء|شفا]]'' و رسالۀ موسیقی در ''[[دانشنامه علایی|دانشنامۀ علائی]]'' باقی مانده و دیگر آثار او از بین رفته است. ابن سینا در شرح فواصل و پردههای سازندۀ موسیقی براساس پردهبندی عود و رباب، مطالبی ارزنده دارد. همچنین شاگرد وی ابومنصور زیله اصفهانی ( ـ۴۴۰ق) که از نظریهدانان بوده و کتاب ''الکافی فیالموسیقی'' از اوست و روش نغمهپردازی بهوسیلۀ حروف ابجدی را نیز از او میدانند. تکامل آراء نظریهدانان موسیقی ایران، همپا با مهارت عملی، که در فضای مساعد حوزههای علمی و مشرب فلسفی آنها پرورانده میشد، در عصر [[سلجوقیان]] به اوج رسید. رسالۀ موسیقی [[خیام، عمر بن ابراهیم (نیشابور ۴۳۹ـ۵۲۶ق)|خیام]]، شاعر و فیلسوف و ریاضیدان نامدار ایرانی در همین عصر نوشته شد. [[عنصرالمعالی|عنصرالمعالی کیکاوس بن زیار]]، شهریار ایرانی، در کتاب معروف ''[[قابوسنامه]]''، قسمتی را به موسیقی پرداخته و بخش مسائل اخلاقی مربوط به رفتار موسیقیدان را در نظر داشته است. امّا بزرگترین هنرمند این دوران، [[صفی الدین ارموی|صفیالدین ارموی]] ( ـ۶۹۳ق/۱۲۹۳م) است، موسیقیدان و خوشنویس و ادیب، که مخترع دو ساز جدید «نزهة» (نوعی سنتور) و مُغنی (نوعی عود) بوده است. دو کتاب ارزشمند «''الادوار''» و ''رسالۀ شرفیه'' از او باقی مانده که تا سالهای سال بهعنوان کتاب درسی استفاده میشد. در این دو کتاب، اصول علمی موسیقی، فواصل، ایقاعات، و جالبتر از همه تلاش برای ایجاد نوعی شیوۀ نغمهنگاری، دیده میشود. از دیگر دانشمندان بزرگ این عصر، باید از [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] ( ـ۶۷۳ق) مؤلف رساله ''مختصر موسیقی'' و نیز [[قطب الدین شیرازی، محمود (شیراز ۶۳۴ـ تبریز۷۱۰ق)|قطبالدین شیرازی]] ( ـ۷۱۰ق) موسیقیشناس نظری و صاحب رسالۀ موسیقی در کتاب '' | راتبه نیشابوری (۲۰۵ـ۲۵۹ق) از موسیقیدانان بنام دورۀ [[طاهریان]] است. در دورۀ [[سامانیان]]، توجه به فرهنگ اصیل ایرانی قدرت گرفت و شاعران خنیاگری چون [[رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (۳۳۰-۳۲۹ق)|رودکی]] را در حمایت خود پرورد. همچنین فیلسوف موسیقیشناس [[فارابی، ابونصر محمد (فاراب ۲۵۷ـ دمشق ۳۳۸ق)|ابونصر فارابی]] ( ـ۳۳۹ق) صاحب مهارت شایان تحسین در علم و در عمل موسیقی بود و داستانهای شگفتانگیزی از مهارت او در تصرف نفوس انسانی توسط موسیقی را نقل میکنند. افزودن سیم پنجم به [[عود (موسیقی)|عود]] و نیز تألیفاتی مهم در موسیقی را از فارابی دانستهاند. ازجمله، کتاب مهم ''الموسیقیالکبیر'' که در آن به توضیح آلات موسیقی مشهور دورۀ خود و شرح نظام فواصل و پردهها پرداخته است. از دیگر کتب مشهور و مهم در زمینۀ موسیقی ایرانی باید از کتاب مفصل ''الاغانی'' نام برد که ابوالفرج اصفهانی (۳۵۶ق) تألیف کرده و در آن به تفصیل به شرح مقامات موسیقی دورۀ خود، [[ایقاع (موسیقی)|ایقاعات]] و طرز اجرای آنها به انگشتان و شرح احوالات موسیقیدانان مشهور پرداخته است. ''الاغانی'' هنوز هم از مهمترین مراجع در تحقیق پیرامون موسیقی دنیای اسلامی قدیم شمرده میشود و از منابع ارزنده دربارۀ شرح احوال موسیقیدانان ایرانیتبار آن عصر است. ''[[رسایل اخوان الصفا|رسائل اخوان الصفا]]'' نیز به علوم مختلف و ازجمله موسیقی، اشاره دارد و در بحث وزن، مطالب ارزندهای را عنوان کرده و داستانهایی تلمیحوار را دربارۀ وجوه پیدایش موسیقی و سازها، ارائه نموده است. از دیگر دانشمندان بزرگ این دوره باید از [[ابن سینا، حسین بن عبدالله (خرمیثن ۳۷۰ـ همدان ۴۲۸)|ابن سینا]] ( ـ ۴۲۸ق) نام برد. از آثار ابن سینا، بخش موسیقی در کتاب ''[[شفاء|شفا]]'' و رسالۀ موسیقی در ''[[دانشنامه علایی|دانشنامۀ علائی]]'' باقی مانده و دیگر آثار او از بین رفته است. ابن سینا در شرح فواصل و پردههای سازندۀ موسیقی براساس پردهبندی عود و رباب، مطالبی ارزنده دارد. همچنین شاگرد وی ابومنصور زیله اصفهانی ( ـ۴۴۰ق) که از نظریهدانان بوده و کتاب ''الکافی فیالموسیقی'' از اوست و روش نغمهپردازی بهوسیلۀ حروف ابجدی را نیز از او میدانند. تکامل آراء نظریهدانان موسیقی ایران، همپا با مهارت عملی، که در فضای مساعد حوزههای علمی و مشرب فلسفی آنها پرورانده میشد، در عصر [[سلجوقیان]] به اوج رسید. رسالۀ موسیقی [[خیام، عمر بن ابراهیم (نیشابور ۴۳۹ـ۵۲۶ق)|خیام]]، شاعر و فیلسوف و ریاضیدان نامدار ایرانی در همین عصر نوشته شد. [[عنصرالمعالی|عنصرالمعالی کیکاوس بن زیار]]، شهریار ایرانی، در کتاب معروف ''[[قابوسنامه]]''، قسمتی را به موسیقی پرداخته و بخش مسائل اخلاقی مربوط به رفتار موسیقیدان را در نظر داشته است. امّا بزرگترین هنرمند این دوران، [[صفی الدین ارموی|صفیالدین ارموی]] ( ـ۶۹۳ق/۱۲۹۳م) است، موسیقیدان و خوشنویس و ادیب، که مخترع دو ساز جدید «نزهة» (نوعی سنتور) و مُغنی (نوعی عود) بوده است. دو کتاب ارزشمند «''الادوار''» و ''رسالۀ شرفیه'' از او باقی مانده که تا سالهای سال بهعنوان کتاب درسی استفاده میشد. در این دو کتاب، اصول علمی موسیقی، فواصل، ایقاعات، و جالبتر از همه تلاش برای ایجاد نوعی شیوۀ نغمهنگاری، دیده میشود. از دیگر دانشمندان بزرگ این عصر، باید از [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] ( ـ۶۷۳ق) مؤلف رساله ''مختصر موسیقی'' و نیز [[قطب الدین شیرازی، محمود (شیراز ۶۳۴ـ تبریز۷۱۰ق)|قطبالدین شیرازی]] ( ـ۷۱۰ق) موسیقیشناس نظری و صاحب رسالۀ موسیقی در کتاب ''درةالتاج'' نام برد و بخش موسیقی رسالۀ ''[[نفایس الفنون فی عرایس العیون|نفائسالفنون فی عرائسالعیون]]'' نوشته [[شمس الدین محمد آملی|شمسالدین محمد آملی]] (تألیف بین ۷۳۵ـ ۷۴۲ق) نیز از یادگارهای همین دوران است. شاعر مشهور قرن نهم، مولانا [[جامی، عبدالرحمان (خرجرد ۸۱۷ ـ هرات ۸۹۸ق)|عبدالرحمن جامی]] (۸۱۸ ـ ۸۹۸ق) نیز رسالهای در موسیقی دارد. اما مهمترین موسیقیدان عامل به عمل و نظریهدان خلاق [[عبدالقادر مراغی]] ( ـ ۸۳۸ق) است که در دربار [[آل جلایر]] پرورده شد، ولی در حملۀ [[تیمور لنگ|تیمور]] به بغداد، اسیر شد و با خواندن آیات مناسبی از کلامالله مجید با صدای خوش، معجزهآسا از مرگ نجات یافت. وی آثارش را به فارسی نوشته و دو اثر بزرگ ''مقاصدالالحان'' و ''جامعالالحان'' (و رسالۀ ''خاتمه'') از اوست. کتاب ''کنزالتحف'' را نیز از آثار عبدالقادر دانستهاند که بخش سازشناسی آن با داشتن تصاویر سازهای رایج در زمان مؤلف، منبعی کمنظیر محسوب میشود. | ||